Haurdunaldiko, erditzeko eta postpartuko konplikazio nagusiak

Haurdunaldian izan daitezkeen konplikazioak

Haurdunaldi ektopikoa: enbrioia umetokitik kanpo ezartzen denean gertatzen da, ohikoenez falopioren tronpetan. Abortua espontaneoki gertatzen ez bada, programatu egin behar da.

Mola hidatiforme: plazenta eta fetua batera hazten dira, bola itxurako masa bat sortuz. Kasu honetan abortua da irtenbide bakarra.

Abortua: espontaneoa (bat-batekoa), programatua (konplikazio baten ondorioz) edo elektiboa izan daiteke.

Hipertentsio arterial altua

Haurdunaldiak odol-presioa igo dezake. Kontrolatu behar da, erditze goiztiarra eragin baitezake.

Proteinuria

Gernuan proteinak agertzea. Funtzio renalaren arazoak eragin ditzake.

Preeklampsia

Hipertentsioa eta proteinuria...

Ariketa fisikoa eta energia sistemak

Energia-sistemak:

• Fosfokreatina (ATP-PC): azkar agortzen da (7-15 s), energia handiko konposatua, berehalako erabilera.
• Anaerobioa (glikolisia): energia altuko sistema, oxigenorik gabe.
• Aerobioa: iraupen luzeko jardueretan erabiltzen da, oxigenoarekin.

Ariketa fisikoak energia-bide metabolikoak aktibatzen ditu: aerobioa eta anaerobioa.

Entrenamenduaren helburuak

• Psikomotorra: oinarrizko gaitasun fisikoen eta koordinazio-trebezien garapena.
• Kognitiboa: ezagutza teknikoa, taktikoa eta oinarrizkoa.
• Psikologikoa eta soziala: motibazioa, pertzepzioa, arauen errespetua eta lagunarteko harremanak.

Helburu espezifikoak: bihotz eta zirkulazio-sistemaren hobekuntza, arnasketa-gaitasunaren handitzea eta gihar-indarraren hobekuntza....

1. Ariketa: Arnas Patologia Helduengan

Hitz gakoak: hemoptisi, gasometria arteriala, espirometria, ortopnea, eztul, takipnea, espektorazio, oxigenoterapia.

Pazientearen aurkezpena

Hipertentsioaren eta 2 motako diabetesaren aurrekariak dituen 68 urteko emakume bat medikuaren kontsultara joan da 5 eguneko bilakaerarekin. Eztul iraunkorra, sukar handia eta arnasteko zailtasuna ditu ezaugarri. Kolore horixkako espektorazio mukopurulenta aipatzen du eta, azken bi egunetan, hemoptisi (odola kanporatzea) arineko gertakariak izan ditu. Gauean ortopnea izaten du, eta horrek eserita lo egitera behartzen du. Erorita dago, arnasteko zailtasunaren eta toraxeko min pleuritikoaren zantzuak ditu.

Proba diagnostikoak

• Espirometria: Patroi murriztaile bat erakuts

1. Zainak eta Zain-itzulera Hanketan

Zainak odola gorputzeko ehunetatik bihotzera garraiatzen duten odol-hodiak dira. Odola presio gutxirekin mugitzen da eta, horregatik, zainetan balbulak daude odola atzera ez itzultzeko.

Zain-itzulera nola gertatzen da hanketan?

1. Hanketako muskuluak uzkurtzean, “ponpa muskularra” aktibatzen da.
2. Muskulu horien mugimenduak zainak sakatzen ditu eta odola gora bultzatzen du.
3. Zainen barneko balbulek odola behera erortzea eragozten dute.
4. Bihotzaren hutsarteek eta arnasketak ere laguntzen dute odola goranzko norabidean mugitzen.

Sedentarismoak, balbula ahulek eta presio hidrostatiko altuak (denbora luzez zutik edo eserita egoteak) zain-itzulera kaltetzen dute, eta horrek barizeak agertzen laguntzen du.

2. Barizeen Sintomak

Kardiologiako Diagnostiko Probak

Esfortzu Proba (Ariketa Testa)

Zer da?

Ariketa fisikoak bihotzari eta odol-zirkulazioari nola eragiten dien neurtzeko proba, bihotzaren jarduera elektrikoa etengabe monitorizatuz.

Nola egiten da?

Pazienteak zinta ibiltari batean edo bizikleta estatiko batean ariketa egiten du, esfortzua pixkanaka handituz. Pazientea EKG (elektrokardiograma) monitore batera konektatuta dago, eta tentsio arteriala aldizka neurtzen da.

Lortzen den informazioa

• Bihotzaren erreserba funtzionala eta ariketarekiko tolerantzia.
• Bularreko minaren (angina) kausa den.
• Arteria koronarioetako buxadurak (iskemia) atzematen ditu, batez ere atseden-EKG normala denean.

Ekokardiografia (Bihotzaren Ultrasoinua)

Zer da?

Ultrasoinuen bidez bihotzaren irudi mugikorrak...

I. Posizio Anatomikoari Buruzko Egia/Gezurra

• 1- Posizio anatomikoan, esku-ahurrak atzera begira daude. FALTSUA.
• 2- Luzapen-posizioan, hezurren arteko angelua handitu egiten da. EGIA.
• 3- Posizio anatomiko estandarra berbera da gizaki guztientzat, tamaina edo forma edozein dela ere. EGIA.
• 4- Posizio anatomikoan, besoak ukondoetara tolestuta eta bularraren gainean gurutzatuta daude. FALTSUA.
• 7- Eserita (sedestazioa), hankak aurrerantz zabalduta daude. FALTSUA.
• 11- Posizio anatomikoa erabiltzen da komunikazio medikoan eta anatomikoan nahasteak saihesteko. EGIA.
• 12- Gorputz-atal bat barrurantz biratzea da ebersio-posizioa. FALTSUA. (Barnerantz biratzea inbertsioa edo errotazio mediala izan daiteke, ez ebersioa).
• 13- Zutikako posizioa (bipedestazioa) beharrezkoa

Lehen Sorospenetako Laburdura Nagusiak

• BAS edo BAL (PAS): Babestu, abisatu eta sorostu/lagundu.
• ABC: Lehen mailako balorazioa: arnasbidea, bentilazioa eta zirkulazioa.
• BKM (MFM): Bekoki-kokots maniobra.
• IES (VOS): Ikusi, entzun eta sentitu.
• ASJ edo ASP (PLS): Alboko segurtasun-jarrera/posizioa.
• BBG (PCR): Bihotz-biriketako gelditzea.
• GAAB (OVACE): Gorputz arrotzek arnasbideetan eragindako buxadura.
• BBB (RCP): Birika-bihotz bizkortzea.
• OBE (SVB): Oinarrizko bizi-euskarria.
• KDA (DEA): Kanpoko desfibriladore automatikoa.
• KDSA (DESA): Kanpoko desfibriladore semiautomatikoa.

Kanpoko Odoljarioen Aurreko Pausoak

1. BAS protokoloa aplikatu.
2. ABC balorazioa egin.
3. Biktima shockaren aurkako jarreran kokatu (anti-shock).
4. Odoletan dagoen gorputz-atalean presioa egin.
5. Gorputz-

Oinaren behaketa

Oinaren behaketa:

Forma: Egipziar, erromatar, greziar, germaniar edo kelta. Behatzean eta tendoien aktibazioa: aktibatuta edo erlaxatuta; egokiena erlaxatuta egotea. Gogortasunak: pisuaren banaketak eta muskulu-gogortasunak oinaren mugikortasuna edo oinaren apoioa eragin ditzakete.

Oin-zolaren forma edo oinatzaren behaketa

Oin-zolaren forma edo oinatzaren behaketa:

Oina lurrean modu naturalean apoyatuta behatu. Horren arabera identifikatu egoerak, adibidez: oin lauak, oin kavoak, gehiegizko arkuak, edo atzamarrak lurra ukitu gabe…

Giltzaduren behaketa

Giltzaduren behaketa:

Orkatilaren mugikortasuna

Orkatilaren mugikortasuna: subjektiboki: orkatila mugitzen eta bi hankak konparatzen; objektiboki: goniometroarekin neurtu flexioan eta...

-Miokardio infartua: Bihotz-ehunaren heriotza arteria koronario bateko odol-fluxuaren buxadura luzearen ondorioz. -Takikardia: Bihotz maiztasuna normala baino gehiago >100 ppm. -Bradikardia: Bihotz maiztasuna normala baino gutxiago<60ppm. -Bradikardia sinusala: Nodo sinusalaren aktibitate txikiagoaren ondorio da. Nodo hori bihotzaren taupada-markagailu naturaltzat har daiteke, bihotz-erritmoaren maiztasuna ezartzen duten pultsu elektrikoak sortzen baititu. -Fibrilazioa: Bihotz-miokardioaren uzkurdura azkarrak. Uzkurdura horiek irregularrak eta osatugabeak dira.

-Disnea: Arnasa hartzeko zailtasuna edo arnestua, hainbat arrazoi medikorekin lotuta. -Iktus: Garunera doan odol-fluxua bat-batean eteteak eragindako kalte zerebrala, iskemikoa...

Erradiologia aparatu desberdinak erabil, teknika bakoitzarentzat espezifikoak direnak. Aparatu hauek beruneztatuta dauden gelatan kokatu behar dira eta hargailua ahoaren kanpoaldean kokatzen da. Hortzez gain beste egitura batzuk ere ikus daitezke, adibidez, goiko eta beheko maxilarrak.

Ortopantomografia (OPG):

Goiko eta beheko hortz guztiak eta goiko maxilarra eta baraila osorik ikusi. Gainera, odontologian garrantzizkoak diren beste egitura batzuk ere ikusi: sinu maxilarrak, sudur barrunbea, kondiloak...

Erabilera ugari:

1. Pazientea hortz klinikara lehen aldiz etortzen denean egiten; izan ere, aho osoaren egoeraren informazioa ematen du: hortz kopurua eta euren posizioa, aurretik egindako tratamenduak...
2. Inplanteen bidezko tratamendua egin aurretik