Beste ikastaroak mailako Kirola eta gorputz hezkuntza ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Erradiologia aparatu desberdinak erabil, teknika bakoitzarentzat espezifikoak direnak. Aparatu hauek beruneztatuta dauden gelatan kokatu behar dira eta hargailua ahoaren kanpoaldean kokatzen da. Hortzez gain beste egitura batzuk ere ikus daitezke, adibidez, goiko eta beheko maxilarrak.

Ortopantomografia (OPG):

Goiko eta beheko hortz guztiak eta goiko maxilarra eta baraila osorik ikusi. Gainera, odontologian garrantzizkoak diren beste egitura batzuk ere ikusi: sinu maxilarrak, sudur barrunbea, kondiloak...

Erabilera ugari:

1. Pazientea hortz klinikara lehen aldiz etortzen denean egiten; izan ere, aho osoaren egoeraren informazioa ematen du: hortz kopurua eta euren posizioa, aurretik egindako tratamenduak...
2. Inplanteen bidezko tratamendua egin aurretik

ARNAS SISTEMA

SARRERA: FUNTZIOAK: -Zelulek 02 behar dute eta c02 kanporatu -Arnastutako airea filtratu, berotu eta hezetu. -Soinua sortu. -Usaimena ahabildetu. -Gorputzeko ph-aren erregulazioan lagundu.

GOIKO AIRE-BIDEAK (BARRUNBE TORAZIOTIK KANPO):

A.- SUDURRA: Aurretik kanpoaldearekin komunikatuta eta atzetik faringearekin. -2 ZATI: ->Kanpoaldea: Aurpegitik kanpo. ->Barrualdea: Ahoa-sabaiaren gainean, trenkada batez erdibiturik. -3 Kornete: Azpikoa, erdikoa eta goikoa (usaintzeko) B.- FARINGEA: -12 Zm’ko tutua -Sudur barrunbeak laringearekin lotu. ->3 ZATI: -Nasofaringea: Sudurra ukitzen - Orofaringea. - Laringofaringea: Laringearekin lotuta. (nasofaringea arnas-aparatuari dagokio soilik.)

C.- LARINGEA:

- Aire-bidea soil-soilik....

Zaurituaren Balorazio Globala

Zein da zauritu baten balorazio global edo osoaren helburua?

Osasun-asistentzia behar duen jakiteko, zer lesio edo zein egoeratan dagoen zehazteko, esplorazioa egingo dugu.

Konortea Ebaluatzea

Nola jakin daiteke pertsona batek konortea duen ala ez?

Zaurituarengana ahalik eta hurbilen jarriko gara, galderak eginez eta gorputza astiro mugituz lortuko dugu informazioa. Erantzuten badigu, konortea duela adierazten du.

Arnasketa eta Arnas Aparatua

Biriken Mugimenduak Arnasketan

Biriken zer mugimendu ematen dira arnasketan? Nolakoa da haietako bakoitza?

• Arnasa hartzea (Inspirazioa): Aktiboa. Kaxa torazikoa zabaltzen da, airea biriketan sartzen da, diafragma beherantz mugitzen da.
• Arnasa botatzea (Espirazioa): Pasiboa. Kaxa torazikoa

Entrenamenduaren Oinarrizko Printzipioak

1. Erabilera

2. Periodizazioa

   • Makrozikloa (5-6 hilabete)
   • Mesozikloa (beti bukatu deskarga aste batekin) → %40
   • Mikrozikloa

   Faseak:

   • PPG (Prestakuntza Orokorra) → Bolumena
   • PPE (Prestakuntza Espezifikoa) → Bolumena + Intentsitatea
   • PPC (Prestakuntza Lehiakorra) → Intentsitatea

3. Jarraitutasuna

   Entrenamenduaren etenik gabeko plangintzari dagokio, garapen egokia eman dadin.

4. Espezifikotasuna

   Kirolaren oinarrizko gaitasun fisiko eta teknikoaren garapenean oinarria izan behar du.

   • Energia-iturri nagusiak landu (karbohidratoak, gantzak...)
   • Sistema metaboliko nagusiak garatu (Anaerobikoa, Aerobikoa...)
   • Jardueraren oinarrizko trebeziak (teknika)
   • Ariketak muskuluen inplikazioaren eta estadioen arabera

5. Indibidualizazioa

   Plangintza bakoitza

Tumoreen Sailkapena

Neoplasia gaizto baten pronostiko eta tratamendua zehazteko ezinbestekoa da diferentziazio zelularra (morfologia) eta hedapena ezagutzea. Horretarako eskalak erabiltzen dira: Graduak, TNM sistema eta Estadioak.

Tumorearen Graduak

Neoplasiaren graduak zelulak biopsia baten ondoren histologikoki aztertzean zehazten dira:

• 1. Gradua: Ongi diferentziatutako zelulak

  Zelula hauek zelula normalen antzekotasun handia dute. Motel hazten dira eta diseminatzeko probabilitate txikiagoa dute. Pronostiko hobea dute eta tratamenduari hobeto erantzuten diote.

• 2. Gradua: Diferentziazio moderatua

  Kasu honetan, zelula kantzerosoek normalekin ezaugarriak partekatzen dituzte, baina ezberdintasunak ere badituzte. Tarteko portaera izango dute, bai hazteari

7- Zer dira drainadurak? Likido organikoak eta aire kanporatzen laguntzeko erabiltzen diren gailuak dira, barne aldea kanpo aldearekin komunikatzen dute. Tutuak dira, zauri kirurgikoan sartuta daudenak, eta gorputzaren kanpoaldean bukatzen direnak. Bi mota daude: -Pasiboak: likidoak larruazaeko ebaki batetik kanporatzeko, drainaduraren bi muturren artean, grabitatearen eta kapilaritatearen ondorioz, behar besteko malda egon behar du. -Aktiboa: helburua zauria drainatzeko barneko likidoak eta airea ontzi esteril batera ateratzen da. Hutsa egiten duen ontziaren bidez egiten da. Eta zertarako era biltzen dira? -Orbaintze-prozesua bultzatzea. -Barrunbe organikoetan likidoak edo gasak sortzea edo pilatzea saihestea. -Infekzioak izateko arriskua...

Adierazi zein diren eskularruak erabiltzeko gomendioak. -Pazientea artatzean jarri. -Odola, fluido organikoak, sekresioak, iraizkinak edo haiekin kutsatutako materiala ukitzeko eskularruak jarri. -Eskularruak erabili muki mintzak edo osorik ez dagoen larruazala ukitzeko. -Eskularruak aldatu behar dira: paziente batetik bestera aldatzean, pazientearen bati beste prozeduren bat aplikatu behar zaionean. -Hondatzen badira, aldatu. Eskularru berriak jantzi aurretik garbitu eskuak. -Eskularuek kendu ondoren, garbitu eskuak. Zein da jartzeko eta kentzeko ordena banakako babes elementurako. -Jartzeko ordena: esku garbiketa, eskularruak 1, mantala/buzo, mozorroa, betaurrekoak, txanoa/txotoa eta eskularruak 2. -Kentzeko ordena: eskularruak 2 (gelan),...

Gasometria Arteriala: Odol Azterketa

Paziente bati oxigenoa ematea beharrezkoa den ala ez jakiteko, batzuetan odol azterketa berezi bat egiten da: gasometria arteriala. Arteria-odolean dauden arnasketa-gasak neurtzean datza. Horiek milimetro merkuriotan (mmHg) adierazten dira. Ematen dizkigun datuak honako hauek dira:

• Arteria-odoleko Oxigenoaren Presio Partziala (PaO2): Birikek odolera bidaltzen duten oxigeno-kopurua adierazten du. Zifra arruntak baino txikiagoa agertuz gero, hipoxemia dagoela adieraziko du.
• Arteria-odoleko Karbono Dioxidoaren Presio Partziala (PaCO2): Karbono dioxidoa kanporatzeko birikek duten gaitasuna da. 45 mmHg baino balio handiagoak badaude, hiperkapnia egongo da.

Sudurreko Zunda Nasofaringeoa

Sudurreko zunda plastiko malguez...

FASE SENTIBERA

Garapenaren aldi batzuk sentiberak izaten dira, alegia, gizakiek modu intentsoagoan erantzuten diete kanpo estimuluei, eta beraz, egindako lanak emaitza eraginkorragoak izan ohi ditu.

HAUR ETA HELDUEN ENTRENAMENDU DESBERDINTASUNAK

Haurrek suspertzeko denbora gehiago behar dute. Gehiago nekatzen dira. Ezin dute helduek adinako lan zamarik jasan, ez intentsitateari dagokionez, ez maiztasunari dagokionez ere. Sasoian helduak baino azkarrago jartzen dira.

HAURREN INDAR ENTRENAMENDU HELBURUAK

• Gihar garapen armoniotsua lortu.
• Gorputz jarrera egokiak garatu.
• Gihar egokitzapen egokia lortu, lesio arriskua saihestu ahal izateko.
• Etorkizunean kirolaren goi errendimendura iritsi ahal izateko oinarriak finkatu.

BEROKETAREN ABANTAILAK

• Bihotz maiztasunak

Aurkako prebentzio neurriak:

• Karbohidratoen eta azukreen kontsumoa mugatu.
• Hortzak modu egokian garbitu.
• Hortzetako eskuila egokia, hortzetako haria, bakterio plakaren aurkako pasta eta kolutorioak erabili.
• Odontologoarengana aldizkako bisitak egitea.
• Xerostomia.
• Haur eta gazteen kasuan: fisurak zigilatzea eta flourazioak.

Zein beste arazo ekar ditzakeen?

• Hortz-hagin bateko infekzioa alboko hortz-haginetara pasatu daiteke kontaktuaren bitartez.
• Hortz-muinera heltzerakoan, sortzen duten bakterioak odolera pasatu daiteke hortz muineko kapilareetatik zehar. Infekzio bat sortu daiteke eta pazientearen osasun egoera orokorra eskasa bada hil ahal da.

GENGIBITISA: Zer da?

Periodontoaren gainazalean hantura sortzen duen prozesua da.

• Hortzak modu egokian garbitu