Batxilergoa mailako Kirola eta gorputz hezkuntza ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Abiadura: Definizioa eta Motak

Abiadura: Ekintza motoreak ahalik eta denbora laburrenean burutu ahal izateko izakiak duen ahalmena da.

Abiadura Motak

• Erreakzio Abiadura: Estimulu bati erantzun bat ahalik eta denbora laburrenean emateko gaitasuna da.
• Uzkurdura-Abiadura: Gihar-zuntzak ahalik eta denbora gutxienean uzkurtzeko eta erlaxatzeko duen gaitasuna da.
• Mugimendu Abiadura: Ahalik eta denbora gutxienean mugimendu edota orokorra burutzeko gaitasuna da, faktore biomekanikoaren arabera.
• Lekualdatzearen Abiadura: Distantzia labur bat ahalik eta denbora gutxienean zeharkatzeko gaitasuna da. Honako faktore hauen araberakoa da:
  • Zangakadaren zabalera
  • Mugimendu maiztasuna
  • Abiadurekiko erresistentzia
  • Lasaitze eta koordinazio neuromuskularra

Abiadura Entrenamendurako

...

Entrenamendu metodoak

• Etenekiko entrenamendua: Esfortzu errepikapenean oinarrituta. Luzerak: 100 eta 400 metro bitartekoak. Errekuperazioa: Osoaren 2/3ak (120 t/m). Ekintza aktiboa (trostan, oinez...).
• Erritmo-erresistentzia: Erritmo bizkorrean egindako errepikapenak, potentzia aerobikoa lantzeko.
• Abiadura-erresistentzia: Erresistentzia anaerobikoa lantzeko erabiltzen da. Intentsitatea: %85-95.
• Zirkuituko entrenamendua: Hainbat geltokiz osatutako ibilbide batean oinarritutakoari deritzo. Geltoki bakoitzean ezaugarri ezberdinetako ariketak dira, espazio edo/eta ariketa ezberdinetan oinarrituta (Adibidez: 10 ariketa, 4 bira...).

Testak

• Cooper-en testa: Erresistentzia aerobikoaren berri jasotzeko balio duen test sinplea.
• Course navette testa: Potentzia

...

Bronkitis kronikoa + asma kronikoa

Diagnostikoak	Etiologiak
Arnas bideen garbiketa eskasa	Jariakinen gehikuntza,eztul eskasa
Arnasketaren arazoak	Birikietako mekanikaren arazoak
Gasen Elgar-aldaketaren arazoa	Bentilazio-perfuzio desoreja
Ariketa fisikoa egiteko arazoak	Ehunen oxigenazio eskasa
Antsietatea	Disnea
Nutrizioaren arazoak	Anorexia,eztula..

Asma akutua

Diagnostikoak	Etiologiak
Arnasketa eskasa	Arnasbideen erresistentzi handia
Gasen Elgar-aldaketaren arazoak	Bentilazio-perfuzio desoreja
Beldurra	Heriotzaren beldurra
Nekea (fatiga)	Arnas hartzeko ahaleginak
Likidoen eskasia	Ingesta,galera handia

Espirometria : bolumenak

– Bolumen arrunt : arnasaldi normal bakoitzean mugiarazten den bolumena,hau da, arnasgora eta arnasbehera bakoitzean sartu eta irteten den...

1. Garezurra

2. Orno zerbikalak

3. Bularrezurra

4. Humeroa

5. Sahietsezurrak

6. Erradioa

7. Kubitua

8. Eskuko hezurrak

9. Errotula

10. Tibia

11. Oineko hezurrak

12. Peronea

13. Femurra

14. Eskumuturreko hezurrak

15. Sakroa

16. Koxala

17. Orno lunbarrak

18. Omoplatoa: Eskapula

19. Klabikula

20. Beheko baraila

21. Goiko baraila

22. Sudur- hazurrak

23. Korneteak

24. Beheko baraila

25. Hortzeria

26. Sudur-trenkada

27. Goiko baraila

28. Malar

29. Tenporala

30. Eskafoidea

31. Ahasa

32. Axisa

33. Arantzadun apofisia

34. Zeharkako apofisia

35. Sakroa

36. Koxixa

37. Aurpegiko muskuluak

38. Pektorala

39. Bizepsa

40. Laprana handia

41. Eskuko makurtzailea

42. Sartorioa

43. Aurreko zuzena

44. Behatzetako hedatzaileak

45. Aurreko tibiala

46. Bikiak

47. Semitendinosoa

48. Gluteoa

49. Besaurreko muskuluak

50.

...

Sedentarismoaren ondorioak

Jarduera fisikoa ez egitearen ondorioak edo bizitza sedentarioaren kalteak, ordea, oso nabarmenak dira:

• Gehiegizko pisua eta obesitatea: neurri berean, jarduera eza eta elikadura desegokiarekin zuzenean erlazionatuta.
• Immunitate-sistema: jarduera fisikoa egiten ez dutenek erraztasun handiagoa dute arnas infekzioak jasateko.
• Minbizia: jarduera fisikorik ez egitea koloneko minbiziarekin erlazionatuta dago.
• Hipertentsioa: jarduera ezak zainak eta arteriak gogortzen ditu, tentsio hori igoaraziz.
• Odoleko kolesterola eta azukrearen oreka: jarduera fisikoarekin, kolesterolaren maila gutxitzen da eta azukrea orekatuago edukitzeko aukera ematen digu, diabetesa izateko arriskua txikituz.
• Miokardio infartua: bihotzaren arteriak estutzen

...

GIHARREKO LESIOAK:

1. Agujetak

Gure entrenamendu maila baino ekintza fisiko gehiago egiten dugunean, giharrak azido laktikoz betetzen dira, eta mina sortzen da. Tratamendua: masaje suabea, bainu beroak, agua azukar edo bikarbonato.

2. Kalanbreak

Nahi gabeko kontrakturak, normalean bizepstak eta gemeloak igotzen dira, giharren nekeagatik edo entrenamendu faltagatik. Tratamendua: atseden fisikoa, giharrak estiratu, masaje suabe eta sakona.

3. Kontraktura

Giharren kontrakzio permanente bati deritzo. Giharraren nekeagatik sortzen da eta bola gogor baten antza du. Ez bada tratatzen, lesio grabeagoak sortu ditzake, desgarro edo hausdurak. Tratamendua: kalambreen tratamendua.

4. Desgarro

Mugimendu gogor baten ondorioz gihar fibra batzuen hausdura gertatzen...

Kirol aurreko jokoak: Definizioa eta motak

Definizioa: Egitura eta funtzionalitate konplexutasun handiko beste joko batzuen moldaketa suposatzen duten jarduera ludikoak.

Motak

1. Era jolastuak: Jarduera ludiko analitikoak, erronka edo lehiaketa osagai batekin.
2. Joko murriztuak: Baliabide didaktikoak, kide kopuruan edo zelaiko neurrietan murrizketetan oinarrituak.
3. Joko moldatuak: Alderdi taktikoen trataeran aparteko indarra jartzen dute.
4. Minikirolak: Kirol instituzionalizatuen moldaketa formalak.

Kirol aurreko jokoen funtzioa irakaskuntza ereduetan

Kirol hastapenerako bi eredu nagusi daude:

1. Eredu tradizionala

Honen barnean, metodo analitikoa, pasiboa, mekanizista, direktiboa, intuitiboa eta asoziazionista daude. Errepikapenen bidez ikastean datza.

Ezaugarriak

• Zailtasun

...

mugimendu bat edo gehiago ahalik eta lasterren egiteko gaitasuna.garrantsi gutxien. Bizkorta: edoizein mugimendu egiteko behar den denbora,agilitate,abilitate.erreakzioabiadura:estimulu baten aurrean kokatuz erantzunen arteko unea. ukim,entzumen..sim:irteerak kontalde kirolak,porteroerantzun lasterra. lekualdaze abiadura:distantzia batean egitko erabiltzen den denbora.gorputz adarrak:kolpeak.karat.erreakzio abiaduran eragina: estimulu: ukimena entzun ikusi.estimulu geiago arinago,entrenatuta azkarrago,pisualeukualdatze: zangokadaren zabaltasun: lerraketako abiadura hobetu teknika hobekuntza, maistasuna: malgutasunaren menp. faseak:erreakzioa,azelerazioa, gehiengo abiadura, abiaduraren endurance.garatzeko: erreakzio ariketak, lasterketa motzak,...

Ariketa Fisikoaren Garrantzia Osasunean

Beharrezkoa da jarduera fisikoa edo kirola erregulartasunez egitea, organismoarentzat onuragarria delako. Jarduera fisikorik ez egiteak eta bizitza sedentario baten kalteak oso nabarmenak dira:

Sedentarismoaren Kalteak

Sedentarismoa: XXI. mendeko epidemiarik aipagarriena da. Hainbat gaixotasun kronikoen aurrerapen azkarra sustatzen du: obesitatea, bihotzekoak, diabetesa, iktus-ak, galtzaduren mugikortasun galera larriak, neke fisikoa eta psikologikoa eta gaixotasun kardiobaskularrak.

Osasun Arazoak Jarduera Fisikorik Ezean

• Inmunitate sistema: Jarduera fisikoa egiten ez dutenek erraztasun gehiago dute arnas infekzioak jasateko.
• Minbizia: Jarduera fisikorik ez egitea, kolon-eko minbiziarekin erlazionatuta dago.

...

SUDUR-BARRUNBEA

a) Bere funtzioa aire iragaztea, berotzea eta hezetzea da. b) Airea prestatzen da bere baldintzak biriken ehunarekin ahalik eta antzekoenak izan daitezen.

KANPOTIK BARRURA, HAUXE DA ARNAS SISTEMAREN ORDENA

c) Sudurra, faringea, laringea, trakea, bronkioak, bronkioloak eta albeoloak.

LARINGEA

a) Bakarrik airea pasatzen da. b) Ziliodun mintz mukosa batez tapizatuta dago. c) Mintz horrek hauts partikulak kentzen, eta sartzen den airea berotzen eta hezetzen laguntzen du. d) Ahots kordak barruan ditu.

ALBELOAK

a) O2 eta CO2 trukatzeko oso eraginkorrak dira. b) Bakoitzak odol-kapilarrak ukitzen ditu. c) Gas truketa arnas-mintza deritzon barrearen bitartez agiten da.

BRONKIOAK

b) Behin eta berriro esponentzialki zatitzen dira albeloetaraino....