Frantsesa ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Sozialismo Marxista

Karl Marxek eta Friedrich Engelsek landu zuten sozialismo marxista. Engelsek langileen egoeraz konturatu zen, eta Marxekin lanean hasi zen. 1848an Manifestu Komunista argitaratu zuten.

Marxismoak sistema kapitalistaren kontrakoak aztertzen ditu. Klaseen borroka zen gizarte aldaketaren motorra, eta ekoizpenetik eratorritako gizarte harremanek etapa bakoitzeko egitura ekonomikoa zehazten zuten, ekoizpen modu izendatu zutena. Proletarioek boterea indarkeriaren bidez lortu behar zuten, eta estatu burgesa proletarioen diktadura bihurtzea zuten helburu. XIX. eta XX. mende osoko mugimendu iraultzaileen oinarri ideologikoa izan zen.

Anarkismoa

Anarkismoa hitzak 'agintaritzarik gabe' esan nahi du. Langileengan oinarrituta zegoen. Mikhail

Inperialismo Garaia

Irizpidea

XIX. mendearen bukaeran, Europako herrialde industrializatuenek (Britainia Handia, Frantzia, Alemania eta Belgika) beren nagusitasun ekonomiko, tekniko eta militarra baliatu zuten beste kontinenteetako lurraldeez jabetzeko.

Arrazoiak/Zergatiak

• Ekonomikoak

  • Merkatu berriak bilatzeko beharra: beren industria-ekoizpenak saltzeko bezero gehiago behar zituzten.
  • Lehengaiak (burdina, kotoia, kautxua) eta energia-iturriak (ikatza, petrolioa) eskuratzeko beharra.
  • Kapital soberakinak inbertitzeko leku berrien beharra.

• Demografikoak

  Europako biztanleria asko hazi zen, eta beste kontinenteetara bideratutako emigrazioa hasi zen.

• Politikoak

  • Inperio kolonialek ospea lortu eta mundu mailan eragin edo garrantzi handiagoa izateko inperio bat

Ekonomiaren globalizazioaren ezaugarriak

Hona hemen ekonomiaren globalizazioaren ezaugarriak:

• Nazioarteko merkataritza izugarri hazi da.
• Ekoizpena beste modu batean antolatzen da, estatuen mugak ezabatu egin direlarik.
• Nazioarteko finantza-fluxuak gero eta biziagoak dira.
• Gero eta ugariagoak dira merkataritzari buruzko itunak herrialdeen artean.

Zer herrialdetakoak dira multinazional gehienak?

• Ameriketako Estatu Batuak (Coca-Cola).
• Europar Batasuneko mendebaldeko herrialdeak (Carrefour).
• Japonia, Suitza eta Norvegia (Samsung).
• Ondoren, Australia, Hong Kong (Txina), Brasil eta Taiwan (Huawei).

Munduko ekonomia-erakunde nagusiak eta haien helburuak

• Munduko Bankua (MB), Nazioarteko Diru Funtsa (NDF) eta Munduko Merkataritza Erakundea (MME).
• Munduko Bankuaren

EAEko Industria Enpleguaren Banaketa

Aurrean daukagun mapa sinbolo proportzionalen mapa bat da eta modu argi batean saltzen du informazioa. Legendari esker, zirkulu bakoitzaren balioa zein den dakigu, nahiz eta mapa egin zeneko urterik agertzen ez den. Dagokion kasuan EAEko industria enpleguaren banaketa adierazten du. Mapa hauek industria aktibitatearen eta industria kokapenaren adierazle gisa erabili ohi dira.

Mapan enpleguaren banaketa desorekatua eta oso polarizatua dela islatzen da. Erkidegoari dagokionez, hiriburuak nagusiak dira, bertan ematen baita enplegu kontzentrazio handiena. Era berean, kostaldeko eta barnealdeko probintzien artean alde handiak daudela ikus daiteke.

Donostia eta Bilboko industriaguneak lotuta daude, lurraldearen barnealdetik...

1944. urtean, Bigarren Mundu Gerra amaitu aurretik, Bretton Woodsen Nazioarteko Finantza Konferentzia ospatu zen. Garai hartako herrialdeak bildu ziren, Alemania eta bere aliatuak izan ezik. Bertan, bi plan nagusi aurkeztu ziren: bata J.M. Keynesek defendatutakoa eta bestea D. Whitek sustatutakoa. Azkenean, Estatu Batuen presioaren ondorioz, D. White-ren plana hautatu zen.

Bretton Woodsek etorkizunean garrantzi handia izango zuten bi erakunde finkatu zituen:

• Nazioarteko Diru Funtsa (NDF): Nazioarteko ordainketak eta merkataritza harremanak errazteko sortutako tresna izan zen. Bere helburuak ziren nazioarteko diru sistemaren arauak ezartzea, mundu mailako diru lankidetza bultzatzea, moneten arteko aldaketa orekatzea, nazioarteko merkataritza sustatzea

Industrializazioa eta Taylorismoa

Lanaren Antolaketa Zientifikoa (Taylorismoa) langile trebatuen koadroak sortzean oinarritzen zen, produkzio-unitate bakoitzeko denbora murriztuz. Hori lortzeko, mugimenduak ikertu, logika ordenatu eta denbora neurtu behar ziren.

Taylorismoaren ondorioak

Taylorismoaren ondorioz, kateko produkzioak, lanaren produktibitatea eta lehia handitu ziren, prezioak murriztuz. Produktu estandarrak fabrikatu ziren, eta masa-produkzioa eta masa-kontsumoa lortu ziren. Horrek soldata, produktibitatea eta kontsumoa handitu zituen. Egindako inbertsio handiek eskala-ekonomia ekarri zuten, eta enpresa handiak garatu ziren, askotan elkarte anonimo gisa antolatuta.

Alemaniako Industrializazioa

Alemaniak (eta Japoniak) estatuak bultzatutako...

Etika

Ohitura, izaera edo nortasuna esan nahi du.

Politika

Bizitza publikoaren antolakuntzan esku hartzen duten elementu multzoa.

Botere politikoa

Gizarteak boterea erabiltzeko eta bizikidetzarako hartutako erabakiak defendatzeko izan behar dituen tresnen multzoa.

Legitimitatea

Hizkera arruntean, legeekin bat datorren justifikazioari egiten dio aipamen. Zenbaitetan, legaltasunak justizia zalantzan jartzen du; beraz, beharrezkoa da legeak justifikatzea eta adostasunera iristea.

Botere absolutua

Ez dago botere banaketarik, eta boterea pertsona bati dagokio modu absolutuan.

Botere demokratikoa

Herritarrak dira, beren borondatez, ordezkariak izendatzen dituztenak.

Demokrazia

Herriak subiranotasuna erabiltzen duen gobernu sistema mota.

Estatua

Kongresuak eta Senatuak...

Aro Modernoaren Gakoak eta Gertaera Garrantzitsuak

Kapitalismoaren Adierazgarriak Aro Modernoaren Hasieran

Merkataritza eta finantzak zailagoak bihurtu zirenez, bankuak sortu ziren. Kanbio-letraren erabilera orokortu zen ordainketak egiteko, eta kapitala arriskatu nahi zuenak uste zuen eskubidea zuela irabaziak lortzeko. Kredituak eta maileguak lagungarri ziren inbertitzeko, kapitalismoaren garapena bultzatuz.

Elisabet I.a hil ondorengo Gaztelako Erregeordetza

Elisabet I.a hil zenean, bere alaba Joana izendatu zuen oinordeko. Baina buruko arazoak zituela esaten zenez, bere aita Fernando II.a jabetu zen Gaztelako erregeordetzaz. Geroago, Filipe I.a Ederraren erregeordetzaren ondoren, Fernando eta Cisneros kardinala jabetu ziren berriro erregeordetzaz....