Fedearen Kontzeptu Nagusiak: Fundamentalismoa, Sektarismoa eta Gehiago

Dokumentu honetan, fedearen eta erlijioaren inguruko hainbat kontzeptu nagusi aztertuko ditugu, haien esanahiak eta ezaugarriak argituz.

Fundamentalismoa

• Ez du onartzen fede-bizitzan inolako garapen edo aurrerapenik.
• Liburu sakratuen edo beste agiri nagusien irakurketa legalista eta hitzez hitzezkoa.
• Gaur egungo gizartea modu ezkorrean epaitzen dute beti.
• Pluraltasuna onartu gabe, gizarte osoan erlijioa ezartzen dute.

Sektarismoa

• Gizartetik bakandu egiten da, gune itxi bat sortuz.
• Gizartea modu ezkorrean ikusten dute, baina ez dira hura aldatzen saiatzen.
• Liderrarekiko identifikazioaren bidez, taldeko barne-kohesioa asko indartzen da.

Fundamentalismoak fedea gizartearen aurka bizi...

Teistak

Teistek (kristautasuna, judaismoa eta islama) izaera subjektiboa daukate. Hemen Jainkoa dago eta berak agintzen du. Beraren baitan, hildakoan zerura edo infernura goazela sinesten da. Bizia mugatua da eta hil ondoren zerura edo infernura goaz.

Deistak

Deistek (hinduismoa, budismoa) izaera objektiboa dute. Hemen ez dago jainkorik; eurek erabakitzen dute. Hauentzat bizia txarra da, kastigu bat. Adibidez, Budak esandako gauzak gomendio hutsak dira, baina jarraituz gero helburura heltzen da. Helburua lehen bizian lortzen ez bada, hil ondoren berriro berraragipenaz helburuak lortzen jarraitzen da, 2, 3, ... bizian lortu arte. Lortu ondoren, hil eta desagertuz lortzen da helburua. Ziklo honi, jaio, hil, berraragitu, hil, ... samsara deitzen...

Eliza Onartua

• 300. urtearen inguruan kristautasuna nahi hedatuta zegoen Erromatar Inperioko hiri handietan.
• Konstantinok 313. urtean, Milango Ediktuaren bidez, kultu-askatasuna aldarrikatu zuen. Horrela erromatar guztiei (kristauak barne) kultu askatasuna eman zien.
• Horrela, erromatar gizarteko kristauek jendartean bizi zezaketen euren fedea.

Eliza Ofiziala

• Konstantinoren ondorengo enperadoreek askatasun erlijiosoa murrizten joan ziren.
• Baina Teodosio enperadorea boterera heldu zenean, 380. urteko Tesalonikako Ediktuaren bidez, kristautasuna Inperioko erlijio ofizial bihurtu zuen.
• Aurrerantzean legeek eta enperadoreak Eliza babestuko zuten.

Elizaren Egoera Berria

Elizaren ofizialtasunak egoera berria ekarriko du kristauentzat. Orain arte jazartuak,...

Euskal Gazteak Atzerrira: Zergatiak eta Arrazoiak

Gaur egun, gero eta euskal gazte gehiago dira ikasketak amaitu ondoren atzerrira joatea pentsatzen dutenak lana aurkitzeko itxaropenarekin, hala nola, Finlandian, Alemanian edo Frantzian. Irteeraren arrazoi nagusia azken urte hauetako EAEko langabeziaren igoera latza da, jakina.

Atzerrira Joan: Abantailak eta Aukerak

Lan Aukerak eta Soldata Hobeak

Atzerrira joateak ate asko zabaltzen dizkigula esan behar da, eta, etorkizunari begira, atzerrian lan-aukera, oro har, bertakoa baino ugariagoa eta ziurragoa dela. Ez ahaztu, gainera, Europako soldatak gureak baino altuagoak izaten direla.

Hazkunde Pertsonala eta Kultura Berriak

Lana eta soldata garrantzitsuak dira, baina hori ez da guztia. Euskal Herritik...

Kristau Doktrina Nagusien Konparaketa (XVI. mendea)

Budismoa

Nortzuk, non, noiz...

• 250-550 milioi budista artean
• Bengala, Sri Lanka, Birmania, Thailandia, Txina, Vietnam, Laos...
• Budismoa ateoa da
• Oinarria: Budaren irakaspenak jarraitzea
• Indian sortua, K.a. VI-V. mendeetan
• Elitea brahmanek osatzen dute
• Abiapuntua: hinduismoa

Siddhartha Gautama: Buda

• K.a. VI-V. mendeetan
• Terai printzea zen (gerlari noblea)
• Amak elefante batekin harremanak izan zituen: erdijainko jaio
• Bi aukera: enperadore edo aszeta izan
• Zuhaitzak oso garrantzitsuak ziren bere bizitzan
• Lau topaketak: agurea, gaixoa, hilotza, eskalea. Ukapen bidea
• Budh: goiargia
• Zeregin askatzailea bikondo baten azpian zegoela asmatu zuen
• Ganges ibaian urteak eman zituen predikatzen
• Hil: bi zuhaitzen artean, kusinaran

Lau Egia Nobleak edo doktrinaren oinarriak

1. Sufrimenduaren

Errege-Erregina Katolikoak: Kultura eta Eragina (1492)

Errege-Erregina Katolikoek:

• Antonio de Nebrijak gaztelaniaren gramatika argitaratu zuen.
• Cisneros kardinalak Alcalá de Henaresko Unibertsitatea sortu zuen.
• Nebrijak eta humanistek Biblia poliglota argitaratu zuten (grekoz, latinez, hebraieraz eta kaldeeraz).

Arte Berrikuntza

ARTEA: Berritzeko fasea. Elementu gotikoak eta musulmanen apaindurak nahasten ziren. Lanik nabarmenenak:

• Burgoseko Mirafloresko kartusia.
• Valladolideko San Pablo elizaren tipiko itxurako fatxada.
• Toledon "estilo isabelinoa" (Juan Guasen San Juan de los Reyeseko monasterioa).

Eskultura eta Pintura

Eskultura: Arkitekturari lotuta zegoen, portadaetan, klaustroetan, erretauletan eta katedraletako kaperetako hilobietan (Bartolomé...

Ikaslea eta Apostoluak

IKASLEA: Jesusen irakaspenak entzun eta jarraitzen dituen pertsona da.

APOSTOLUAK: Jesusek aukeratu zituen ordezkariak, Jesusen hurbileko laguntzaileak dira.

Mendekoste

JUDUENTZAT: Jainkoak Moisesi Sinai mendian legea eman izana ospatzen zen.

KRISTAUENTZAT: Espiritu Santuaren etorrera ospatzen dute.

Espiritu Santua

ESPIRITU SANTUA: Jainkoaren espiritua, Jainkoaren maitasuna da. Kristau fedeari laguntzeko.

Sakramentuak

Sendotza

SENDOTZEN SAKRAMENTUA: Bataiatutakoan kristau elkartean sartzen dira konpromesuz.

Apaizgintza

APAIZGINTZA: Kristau elkarteko zerbitzurako konpromezua hartzen da.

Eliza

ELIZA: Kristau elkartea.

Vatikanoko II. Kontzilioa

1962 urtean, Joan XXIII.a aita santuak kontzilio bat antolatu zuen (Vatikanoko II. Kontzilioa)...

Antzinako Erromatarren Denbora Neurketa

Garai klasikoan, erromatarrak denbora modu xumean aztertzeko, honako puntu hauetan oinarritzen ziren: eguna eta orduak, astea eta egutegia (hilabeteak eta datak).

Eguna eta Orduak

Eguna hamabi ordutan banatzen zen (eguzkia irteten zenetik sartzen zen arte). Hala ere, urtaroen arabera, egunaren iraupena aldakorra zen. Erreferentziatzat hartzen zituzten orduak hauek ziren: hora sexta (eguerdia) eta hora novena (arratsaldeko hirurak).

Astea

Zazpi egunez osatua zegoen eta egun bakoitza jainko-jainkosa edo astro bati eskainia zen:

• Lunae dies (astelehena)
• Martis dies (asteartea)
• Mercurii dies (asteazkena)
• Iovis dies (osteguna)
• Veneris dies (ostirala)
• Saturni dies (larunbata)
• Solis dies (igandea)

Gauek lau zati edo vigilia...