Erlijioa ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Eliza: Jesusen Jarraitzaileen Elkartea

Itun Berrian, Elizaren hasiera Jesusen jarraitzaileen elkartea da. Berarekin zeudenetik eta betirako badaude:

• Bizimodu bera
• Fede bera
• Konpromisu bera

Eliza Jesusen jarraitzaileen elkartea da. Jesus hasieran dago, baina ez zuen erlijio berri bat sortu. Mendekostean kristau elkartea sortzen da. Aldarrikapena: Jesus bizirik dago eta Mesias da.

Eliza = Jainkoaren Herria = Jesusen Jarraitzaileen Elkartea

Elizaren Misioa

Elizaren misioa kristau elkartearena da: Jesusen lanarekin jarraitu, Berri Ona jakinarazi, Jainkoaren maitasuna zabaldu eta mundu hobe baten alde lan egin.

Kristau Fedea: Zer da?

Fedea pertsonen arteko harremana da. Kristoren kasuan, guk Jesus eta Jainkoarekin dugun harremana da. Fedea ez da zerbait sinestea,...

Hinduismoa

Sarrera

• Duela 4000–3500 urte
• Mota asko daude
• 700.000.000 jarraitzaile
• Ez dago fundatzailerik
• Izena Indus ibaia(tik) dator
• India, Sri Lanka, Nepal, Bangladesh eta Maurizioan egon ohi da
• Meru mendia
• Ganges ibaia sakratua
• Benares ibaia (Benares/Varanasi loturarekin)
• Vedismoa (antzinakoa) eta forma modernoak daude
• Ez dago agintari edo arau bakar bat; tradizioa da lege
• Testu vedikoak
• Denbora ziklikoa
• Panteista eta politeista

Hinduismoaren jainkoak

• Jainkoak:
  • Elementuen eta indar jainkotu(en) emaitza.
  • Ongiaren eta gaizkiaren ekarlea.
  • Kastak, familia… bakoitzak bere jainkoa, kultura eta jaiak ditu.

Visnu

• Babeslea eta munduaren oreka eusten duena.
• Gezi eta arkuak dituen gerlariaren ezaugarriak.
• Emaztea: Lakshmi, babeslea.
• Munduaren oreka eusten duen jainko babestlea.

1.1. Erromantizismoa eta aberria

XIX. mendean, erromantizismoaren garaian, abertzaletasunak indar handia hartu zuen artean eta literaturan. Aberriarekiko atxikimendua modu idiliko eta afektiboan islatu zen.

Garai hartan gertaera eta aldaketa sozial handiak izan ziren: Karlistaldiak, foruen galera, industria eta hirien garapena. Artearen bidez, paisaia naturalen eta ezaugarri kultural tradizionalen (hizkuntza, ohiturak...) edertasuna goraipatu zen, literatura indartuz.

1.2. Topiko literarioak: toki eta izaera tradizionala

Industriaren garapenarekin, hiriko paisaiak eta bizimoduak indarra hartu zuten, Euskal Herriaren irudi berri bat ekarriz. Horregatik, leku tradizionalekiko ikuspegi erromantikoa gailendu zen. Topiko erabilienak hauek dira:

• LOCUS

Islamaren Jatorria eta Funtsezko Printzipioak

Islamaren jatorria Mahomaren errebelazioetan datza, Jainko bakarraren, Alaren, existentzia azpimarratuz. Errebelazioen muina "munduaren bukaeraren" eta "azkeneko epaiaren" ideietan datza, non gizaki guztiak Alaren aurrean erantzule izango diren, onak sarituak eta gaiztoak zigortuak izanik. Monoteismoa lehen mailan jarri zuen, eta honakoak exijitu zituen: fedetasuna, otoitzaren praktika, limosna ematea, umezurtz eta txiroen zaintza, eta gizonen arteko berdintasuna.

Hegira: Mahomaren Erbestea eta Egutegi Arabiarraren Hasiera

Hegira, Mahomaren erbestea Mekatik Medinara, 622. urtean gertatu zen, hiriko biztanleek beraren aurka egin zutelako. Data honek egutegi arabiarraren hasiera markatzen du.

Medinaren

Judaismoa: Oinarriak eta Ohiturak

Talmuda eta Otoitzak

Zer da Talmud?

Talmud testu multzoa da, errabinoek eta jakintsu hebrearrek legeari buruz egindako azalpenak eta interpretazioak jasotzen dituena.

Nondik ateratzen dituzte juduek beren otoitzak?

Juduek beren otoitzak iturri hauetatik ateratzen dituzte: Tora, Salmoak eta Talmud.

Kosher Legeak eta Jantziak

Nola janzten dira gizonezkoak otoitz egiteko?

Gizonezkoek kalota bat (kippah) daramate, eta otoitzerako xal bat (talit) eta filakteriak (tefillín) janzten dituzte.

Zer esan nahi du “Kosher” hitzak? Zer baldintza bete behar dituzte animaliek “Kosher” izateko?

Kosher judu batek jan dezakeen janaria da. Animaliek baldintza hauek bete behar dituzte:

• Hausnarkariak izan behar dute.
• Apatxak erditik

Agustin Hiponakoaren garaian nabarmendu beharreko bi gertakari historiko nagusi daude: Erromatar Inperioaren gainbehera eta kristau erlijioaren hedapen eta nagusitasuna.

Erromatar Inperioaren gainbehera

Agustinek Erromatar Inperio handiaren gainbehera lehen eskutik bizi izan zuen. Gertakari honek eragin izugarria izan zuen mundu osoan, eta gure filosofoan ere bai, Jainkoaren Hiria obra idatzi baitzuen horren ondorioz.

Erromatar Inperioaren krisia III. mendean hasi zen, mota askotako arrazoiak tartean zirela:

• Arrazoi politikoak (ezegonkortasun politikoa).
• Arrazoi ekonomikoak (krisialdi ekonomikoa).
• Arrazoi militarrak (Inperioa handiegia zenez, mugak hain zabalak izanda, ezinezkoa zen haren defentsa).
• Arrazoi sozialak (erromatar gizartea zatituta zegoen

Erdi Aroko garaia: Erromatik Amerikaren aurkikuntzara

Erromako Inperioaren amaieratik Amerikaren aurkikuntzaren arteko garaiari buruzko ikuspegi laburra.

Hiru kultura nagusi

Hiru kultura nagusitan banatzen da: Bizantzioa, Islama eta Europa kristaua.

Bizantzioa

Bizantzioa Ekialdeko Inperioan sortu zen eta grekez hitz egiten zen. Erlijio ofiziala kristautasuna izan zen. Justinianoren garaian izan zuen Bizantziok garai loriatsuena. Turkiarrek Konstantinopla konkistatu zuten (1453ean), Bizantzioko hiriburua, eta ordurako amaitu zen inperioaren historia.

Islama

Islama erlijioa da. Meka hirian sortu zen 622. urtean. Koranak Mahomaren predikazioak eta jasotako agerpenak kontatzen ditu. Arabiar munduak Persiako eta Indiako ipuinak berenganatu zituen, eta...

1. San Pauloren bizitza eta mezua

Pablo Tarsosen jaio zen, Turkian dagoen herri batean. Judaismoa praktikatzen zuten eta familiak maila sozial nahiko altua zuen. Pablok Damaskoko kristauak jarraitzeko agindua jaso zuen autoritate juduengandik. Zalditik erori zenean, bataiatu eta kristau bihurtu zen. Pablok Jesusen mezua zabaldu zuen, baina batez ere gogor defendatu zuen mezua denontzat berbera zela eta paganoei ez zitzaiela zertan eskatu lege juduak betetzea.

2. Lehen kristau elkarteak

Lehenengo kristau elkarteak esperientzia komun batetik sortu ziren: otoitz egin, ospatu, elkarren senide izan eta berri ona aldarrikatu.

3. Elizaren izaera unibertsala

Kristautasuna ez dago inolako kultura edo herriri lotuta: mezu unibertsala da. Lehenengo kristauen...

Bizkaieraz Jardundakoak

Joan Mateo Zabala

Apaiz frantziskotarra. Euskaraz eta gaztelaniaz jardun zuen.

• Obra nagusia: Fábulas en dialecto vizcaíno (alegia sorta, XX. mendean argitaratua).
• Kritika: Prosa hotza eta adierazpen-indar mugatua.

Pedro Antonio Añibarro

Euskaraz eta gaztelaniaz idatzi zuen. Euskal gramatikari, apologiari eta deboziozko obrak ditu:

• Lore sorta espirituala.
• Geroko gero (Axularren bizkaierara egindako egokitzapena).

Ideietan, dantzen kontra agertu zen.

Jose Antonio Uriarte

Luis Luziano Bonaparte printzearen adiskidea izan zen, eta hark bultzatu zuen idazle izatera. Obrak euskaraz eta erlijio-gaiei buruzkoak dira.

• Obra nabarmenena: Biblia osoaren itzulpena gipuzkerara.
• Alegia sorta baten autorea ere bada.

Evaristo Bustintza "Kirikiño"

Datu Historikoak eta Testuingurua

XII. Mendea: Gune Intelektualen Aldaketa

• Unibertsitateak sortzen hasi ziren, eta horrela monasterioen ordez gune intelektual nagusi bihurtu ziren.
• Arabiarrek greziarren zientzia eta filosofia Europara ekarri zuten, teologia agustindarrari kalte handia eginez.
• Toledoko Itzultzaileen Eskolak lehen ulertzen ez ziren arabiarren liburuak itzuli zituen. Hauek Donejakue Bidearekin zabaldu ziren Europa osora, arrazoiari garrantzia ematen zion mentalitate berria hedatuz.

XIII. Mendea: Krisi Anitzeko Garaia

Krisi Motak

Garai honetan krisi sakonak bizi izan ziren:

• Politikoa
• Erlijiosoa
• Intelektuala (Teologoak vs. Artistak)

Paris, Gune Intelektual Nagusia

Paris zen gune intelektual garrantzitsuena. Unibertsitatean bi fakultateren artean...