Unibertsitatea mailako Biologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

ATPren Berreskuratzea: Energia Bideak

Bide anaerobiko ez-laktikoa

Erregaiak: fosfagenoak (ATP-PC sistema). Ez da azido laktikorik metatzen.

Bide anaerobiko laktikoa

Erregaia: glukogenoa. Azido laktikoaren etengabeko eraketa eta metaketa gertatzen da, azidifikazioa sortuz.

ATPren berreskuratzea bide aerobikoaren bidez

Oxidazio prozesua da, beti oxigenoaren presentziarekin gertatzen dena. Erregaiak: glukogenoa eta lipidoak.

Muskulu Eskeletikoa eta Bere Funtzionamendua

Muskulu eskeletikoaren ATP ekoizpena

Hemoglobinaren bitartez odol-zelula gorrietan biriketatik ekarritako oxigenoa mioglobinaren bitartez muskulu-zeluletan metatzen da.

Min muskularra

FT zuntzek (zuntz azkarrek) ST zuntzek (zuntz geldoek) baino min handiagoa eragiten dute.

Muskulu eskeletikoa:

Obesitatea eta Fruta Osoa: Zergatik Jan?

Obesitatea duten pertsonek fruta osoa jatea gomendatzen da, hainbat arrazoirengatik:

• Zuntz beharra: Zukua hartuz gero, zuntz gehiegi galtzen da. Fruta osoak zuntz guztia mantentzen du, digestioa hobetuz eta asetasun sentsazioa areagotuz.
• Kaloria gutxiago: Zuku baso batek, normalean bi laranja erabiltzen direlako, kaloria gehiago izan ohi ditu fruta osoak baino.
• Asetasun sentsazioa: Likido eran hartzen badugu, asetasun sentsazioa jaisten da, eta horrek beste edozer jateko gogoa piztu dezake.
• Xurgapen motela: Fruta osoaren xurgapena motelagoa da, odoleko azukre maila egonkorrago mantentzen laguntzen duena.

Elikagaiak: Energia eta Nutriente Dentsitatea

Elikagaiak bi kategoria nagusitan sailka daitezke, energia...

Immunitate-Erantzun Humerala eta Zelularraren Deskribapena

Eider eta Onintza

Izaki bizidunek inguruko eragile patogenoetatik defendatzeko mekanismoak dituzte. Lehenik, eragile horiek sartzea ekiditen dute, eta sartuz gero, suntsitu egiten dituzte. Lehenengo defentsa-lerroa gaindituz gero, barne-defentsak aktibatuko dira. Hasieran, erantzun immunitario ez-espezifikoa (bigarren defentsa-lerroa) aktibatzen da. Infekzioa garatzen bada, B eta T linfozitoek parte hartzen duten erantzun immunitario espezifikoa (hirugarren defentsa-lerroa) jarriko da martxan.

Erantzun immunitario espezifikoa aktibatu duen antigenoaren aurkakoa izango da. Erantzun honen barruan, bi mota bereizten dira, jarduten duten zelulen eta antigenoari erantzuten dion osagaiaren arabera:...

Guruin Endokrino Nagusiak eta Hormonak

Giza gorputzeko guruin endokrinoek hormona garrantzitsuak jariatzen dituzte, funtzio ugari erregulatuz:

• Hipofisia

  • Hazkuntza-hormona: Organismoko ia ehun guztien hazkuntza estimulatzen du, eskeletoarena barne.
  • Hormona antidiuretikoa (ADH): Giltzurrunetan eragiten du, gernuarekin batera ur gutxiago kanporatuz.
  • Oxitozina: Erditzean umetokiaren uzkurdurak abiarazten ditu.

• Obulutegiak

  Emakumezkoek soilik dituzten guruinak dira. Hormona hauek jariatzen dituzte:

  • Estrogenoak: Ugalketa-sistemaren garapenean eta funtzionamenduan parte hartzen dute.
  • Progesterona: Umetokia haurdunaldirako prestatzen du.

• Barrabilak

  Gizonezkoek bakarrik dituzten guruinak dira. Hormona hau jariatzen dute:

  • Testosterona: Espermatozoideak sortzen esku

Eboluzioaren mekanismoak

Txikia denez, sortutako mutazioak azkar zabalduko dira (deriba genetikoa), mutazio kaltegarriak ez badira.

Darwinismo klasikoak uste zuen aldaketa txikiak (mikromutazioak) gertatzen zirela, baina fosilak aztertuta ikusi da makromutazioei esker sortzen direla espezie berriak; hau da, aldi berean ezaugarri asko aldatuta.

15. Hautespen naturala eta artifizialaren aldeak

Hautespen naturala

Espezie baten ingurunera ongien moldatuta dauden banakoek irauten dute bizirik.

Hautespen artifiziala

Gizakiak etxeko animalien eta landareen ezaugarri jakin batzuk aukeratu ditu, berari komeni zaizkion ezaugarriak, eta gustuko ezaugarriak dituzten aleei baino ez die utzi ugaltzen. Hautespen mota horri hautespen artifiziala deritzo.

16. Erradiazio

Entzimen aktibitatea ez da berez berdina izan behar une guztietan, zelularen beharrei une bakoitzean egokituak baizik. Entzimen erregulazioa funtsezkoa da prozesu metabolikoak kontrolatzeko. Bestalde, hainbat entzimen inhibizioak zelularentzat kalteak (pozoiak, adibidez) edo ondorio positiboak (botikak, adibidez) ekar ditzake.

Entzimen Inhibizioa eta Erregulazioa

1. Entzimen Inhibizioa

Inhibitzaileek entzimaren substratua lortzeko gaitasuna eta/edo bere katalisia oztopatzen dute. Entzimarekin duten harremanaren arabera bi multzotan sailka daitezke:

• Inhibitzaile itzulkorrak: Entzimarekin oreka prozesu baten arabera lotu eta askatzen direnak (konpetitiboak, ez-konpetitiboak edo akonpetitiboak).
• Inhibitzaile itzulezinak: Entzimarekin konplexu egonkor