Giza Gorputzaren Hormonak eta Ugalketa Zikloa

Guruin Endokrino Nagusiak eta Hormonak

Giza gorputzeko guruin endokrinoek hormona garrantzitsuak jariatzen dituzte, funtzio ugari erregulatuz:

• Hipofisia

  • Hazkuntza-hormona: Organismoko ia ehun guztien hazkuntza estimulatzen du, eskeletoarena barne.
  • Hormona antidiuretikoa (ADH): Giltzurrunetan eragiten du, gernuarekin batera ur gutxiago kanporatuz.
  • Oxitozina: Erditzean umetokiaren uzkurdurak abiarazten ditu.

• Obulutegiak

  Emakumezkoek soilik dituzten guruinak dira. Hormona hauek jariatzen dituzte:

  • Estrogenoak: Ugalketa-sistemaren garapenean eta funtzionamenduan parte hartzen dute.
  • Progesterona: Umetokia haurdunaldirako prestatzen du.

• Barrabilak

  Gizonezkoek bakarrik dituzten guruinak dira. Hormona hau jariatzen dute:

  • Testosterona: Espermatozoideak sortzen esku hartzen du eta gizonezkoen ezaugarri sexualak garatzen ditu.

• Pankrea

  Odoleko glukosa kantitatea kontrolatzen duten bi hormona sortzen ditu:

  • Intsulina: Odoleko glukosa kantitatea murrizten du, glukosa zeluletan sartzea eraginez.
  • Glukagoia: Odoleko glukosa maila igotzen du.

• Tiroidea

  Bi hormona nagusi jariatzen ditu:

  • Tiroxina: Organismoko ia ehun guztietako zelulen aktibitate metabolikoa bizkortzen du.
  • Kaltzitonina: Kaltzioa hezurretan jalkitzen laguntzen du eta odoleko kontzentrazioa txikitzen du.

• Giltzurrun Gaineko Guruinak

  Bi atal nagusi dituzte, hormona desberdinak jariatzen dituztenak:

  • Azala: Kortisola jariatzen du.
  • Muina: Adrenalina jariatzen du.

Ernalketa eta Enbrioiaren Garapena

Ernalketa espermatozoide batek eta obulu batek bat egitea eta zigoto bat sortzea da. Horretarako, koitoa beharrezkoa da, zakila zutik dagoela baginan sartuz.

Umetokiranzko bidean, zigotoa zatitzen hasten da. Lehenik, morula izeneko zelula-masa bihurtzen da, eta gero, garatu ahala, blastozistoa eratzen du.

Ugalketa Zikloa: Obulutegi eta Umetoki Faseak

Emakumezkoen ugalketa-zikloa bi ziklo nagusik osatzen dute, elkarrekin koordinatuta daudenak: obulutegi-zikloa eta umetoki-zikloa.

Obulutegi-zikloa

Obulutegietan gertatzen diren aldaketak deskribatzen ditu:

• Fase folikularra

  FSH hormonak hainbat folikulu heltzea estimulatzen du, eta horiek estrogenoak sortzen dituzte. Folikulu bakar bat hazten da asko, gainartzaile bihurtuz.

• Obulazioa

  LH hormona kantitatea handitzen denean, obulu heldua folikulu gainartzailetik askatzen da.

• Fase luteoa

  Folikulua gorputz luteo bihurtzen da. Gorputz luteoak estrogenoak eta progesterona sortzen ditu, eta aldaketak eragiten ditu endometrioan.

Umetoki-zikloa

Umetokiaren estalkian (endometrioan) gertatzen diren aldaketak deskribatzen ditu, haurdunaldi posible baterako prestatzeko:

• Hilekoa

  Endometrioa, lodituta dagoena, umetokiaren paretatik askatzen da, eta odola isurtzen da. Ziklo berri baten hasiera adierazten du.

• Ugaritze-fasea

  Estrogenoaren eraginez, endometrioa berregiteko prozesua hasten da: asko loditzen da eta odol-hodien kopurua handitzen da.

• Jariaketa-fasea

  Obulazioaren ondoren, endometrioak hazten jarraitzen du, enbrioia barnean hartzeko prestatuz. Ernalketarik ez badago, obulua hil egiten da, gorputz luteoa degeneratu egiten da, eta obulutegiek progesterona sortzeari uzten diote. Hormona horren kantitatea jaisten denean, beste hileko bat hasten da.