Antzinako Erregimena Frantziako Iraultza baino lehenago Europan zegoen erregimen politiko, sozial, ekonomiko eta kulturala adierazten du. Antzinako Erregimena Frantzian eta Europako herrialde gehienetan eman zen XVI., XVII. eta XVIII. mendeetan.

Ezaugarri Nagusiak:

• Nekazaritza jarduera nagusia zen:

  • Biztanleriaren %80a baino gehiago nekazaritzan aritzen zen.
  • Gehienbat zerealak lantzen zituzten.
  • Lugorria erabiltzen zen (landatu gabe uzten den lur saila, lur eremu horrek behar dituen ongarriak berreskuratzeko).
  • Produkzioa oso urria zen; horregatik, askotan, iraupen-krisiak egoten ziren (normalean, uzta txarrak egoten ziren urteetan oinarrizko elikagaiak falta izaten ziren, eta horrek espekulazioa, gaixotasunak eta hilkortasun handiagoa ekartzen zituen.

 Monarkia: absolutua:-erregeak botere guztia.Janizkozko zuzenbidea.-zentralismoa.
-burokrazia.-XVIII.Mendean Frantzian.
parlamentarioa:-parlamentoa erregearen gainetik
-eskubideen adierazpena errespetatu.-XVIII Inglaterran.

Ilustrazioa: Argien Mendea: europa guztiak zabaldu zen. Ideia nagusiak: -eskubide naturalak: -askatasuna, berdintasuna. -printzipio politikoak: -botereen arteko banateka: legegilea, exekutiboa eta juduziala. -subiranotasun nazonala: boterea herriak du eta ez jainkozkoak. -gizarte antolakuntza: -gizakiek norberaren borondateari uko egiten diote, gizartearen arauei men egiteko. -klasekako antolakuntza: taldeak aberastasunaren arabera, eta ez jaiotzaren arabera(estamenduak). - Aurrerapenean sinistea. - Pentsalari ilustratu naguriak:...

Odolaren konposizioa

Giza odolak bi osagai mota nagusi ditu: atal likidoa, plasma deritzoguna; eta hainbat motatako odol-zelulak, plasman barreiatuta daudenak.

Plasma

Kolore horixka duen likidoa da eta % 90 urez osatuta dago. Bertan substantzia mota asko daude disolbatuta: hainbat proteina, gluzido, lipido, gatz mineral eta gas (oxigenoa, karbono dioxidoa eta nitrogenoa).

Odol-zelulak

Hiru motatakoak dira: globulu gorriak, globulu zuriak eta plaketak. Bizkarrezur-muin gorriko zelula amaetatik eratorritakoak dira.

Globulu gorriak

Zelula txiki bikonkaboak (ahurbikoak) dira, nukleorik gabeak. Elastikoak eta deformagarriak dira, eta horrek kapilarrik meheenetatik igarotzeko ahalmena ematen die. Kolore gorria barruan duten hemoglobinak ematen die. Haien...

Formulazio Kimikoa: Ariketak eta Adibideak

• a) Anhidrido perklorikoa: Cl₂O₇
• b) Hidroxido plunbikoa (berunikoa): Pb(OH)₄
• c) Azido ortofosforikoa: H₃PO₄
• d) Azido bromhidrikoa: HBr
• e) Sulfato ferrikoa: Fe₂(SO₄)₃
• f) HNO₂: Azido nitrosoa
• g) Ni₂Se₃: Nikel (III) seleniuroa
• h) Al₂O₃: Dialuminio trioxidoa
• i) CH₄: Metanoa (edo karbono tetrahidruroa)
• j) Fe₂(CrO₄)₃: Burdin (III) kromatoa
• k) Klorato ferrosoa: Fe(ClO₃)₂
• l) Kloruro amonikoa: NH₄Cl
• m) Hidruro plumbikoa: PbH₄
• n) Anhidrido hipoklorosoa: Cl₂O
• o) Azido bromosoa: HBrO₂
• p) HF: Azido fluorhidrikoa
• q) CoO: Kobalto (II) oxidoa
• r) Al(OH)₃: Aluminio trihidroxidoa
• s) Cu(ClO)₂: Kobre (II) hipokloritoa
• t) SiH₄: Silanoa / Silizio tetrahidruroa

Beste formulazio adibide batzuk

• Anhidrido sulfurosoa: SO₂
• b) Oxido aurosoa: Au₂O
• c) Azido

Talde homogeneoak: ondorioak

• Ikaskuntzan: Ez du errendimendua hobetzen; are gehiago, orokorrean txikitzen du. Ezberdintasunak handitzen ditu ikasleen artean. Emaitza onak dituztenei ez die aldaketa nabarmenik eragiten edo mesede egiten die. Emaitza txarrak dituztenek okerrago egiten dute (eragin negatiboa). Eskola uzteko arriskua handitzen da.
• Espektatiba eta autoestiman: Maila baxuko taldeen espektatibak murrizten ditu. Autoestimua eta norberaren ahalmenean konfiantza murrizten ditu. Estratifikazio soziala, sailkapena eta segregazioa sustatzen ditu.
• Kideen ikaskuntzan: Maila altuko ikasleek maila baxukoengan duten eragin positiboa desagertzen da. Beraz, ikasleen arteko irakaskuntza-aukerak murrizten ditu.
• Mugikortasunean: Goragoko mailetarako

1. Erreforma politikoa eta oposizioa

Espainiako Trantsizioa 1975ean hasi zen, Francisco Franco hil zenean, eta diktaduratik demokraziarako urratsa suposatu zuen, 1982an PSOEk agintea lortu zuen arte. Aldaketa gauzatzeko hiru jarrera nagusi zeuden: erregimeneko inmobilistak, erabateko haustura nahi zuen oposizioa, eta erregimenaren tresnak erabiliz erreforma bultzatu nahi zutenak. Azken bide hori izan zen, hain zuzen, trantsizioak hartu zuena.

Franco hil ondoren, Juan Carlos Borboikoa errege izendatu zuten, eta honek Arias Navarro jarri zuen gobernuaren buru. Arias Navarroren gobernuak, frankistez eta militarrez osatua gehienbat, ez zuen benetako proiektu demokratikorik eta erreforma oso mugatuak baino ez zituen egin. Bitartean, 1973ko krisi ekonomikoak...

Euskal Herriko Harri Motak eta Egitura Geologikoak

Harrien zikloa

Lurrazalean hiru harri mota nagusi aurkitzen dira:

1. Harri magmatikoak edo igneoak: Pirinioak (adibidez: arko harriak).

2. Harri metamorfikoak: Pirinioak.

3. Harri sedimentarioak: Zumaiko flyscha.

• Hauek lotura estua dute.
• Denborarekin, gaur egun magmatikoa edo igneoa den arroka bat, arroka sedimentario bihur daiteke.
• Higaduraren ondorioz, arroka horretatik askatutako zatitxoak sedimentatzen joaten dira, eta denbora pasatuz, sedimentu horiek arroka bihurtzen dira.
• Sedimentazioa: Lurraren gainazalean sedimentuak metatzeko prozesua da.
• Sedimentuak: Partikula solido askeak dira, kanpoko agente geologikoek sortuak.

Sedimentuak → Diagenesia edo Petrifikazioa → Arroka

• Diagenesia: Sedimentuak arroka

1. Ariketa: Arnas Patologia Helduengan

Hitz gakoak: hemoptisi, gasometria arteriala, espirometria, ortopnea, eztul, takipnea, espektorazio, oxigenoterapia.

Pazientearen aurkezpena

Hipertentsioaren eta 2 motako diabetesaren aurrekariak dituen 68 urteko emakume bat medikuaren kontsultara joan da 5 eguneko bilakaerarekin. Eztul iraunkorra, sukar handia eta arnasteko zailtasuna ditu ezaugarri. Kolore horixkako espektorazio mukopurulenta aipatzen du eta, azken bi egunetan, hemoptisi (odola kanporatzea) arineko gertakariak izan ditu. Gauean ortopnea izaten du, eta horrek eserita lo egitera behartzen du. Erorita dago, arnasteko zailtasunaren eta toraxeko min pleuritikoaren zantzuak ditu.

Proba diagnostikoak

• Espirometria: Patroi murriztaile bat erakuts

1. Zainak eta Zain-itzulera Hanketan

Zainak odola gorputzeko ehunetatik bihotzera garraiatzen duten odol-hodiak dira. Odola presio gutxirekin mugitzen da eta, horregatik, zainetan balbulak daude odola atzera ez itzultzeko.

Zain-itzulera nola gertatzen da hanketan?

1. Hanketako muskuluak uzkurtzean, “ponpa muskularra” aktibatzen da.
2. Muskulu horien mugimenduak zainak sakatzen ditu eta odola gora bultzatzen du.
3. Zainen barneko balbulek odola behera erortzea eragozten dute.
4. Bihotzaren hutsarteek eta arnasketak ere laguntzen dute odola goranzko norabidean mugitzen.

Sedentarismoak, balbula ahulek eta presio hidrostatiko altuak (denbora luzez zutik edo eserita egoteak) zain-itzulera kaltetzen dute, eta horrek barizeak agertzen laguntzen du.

2. Barizeen Sintomak

Kardiologiako Diagnostiko Probak

Esfortzu Proba (Ariketa Testa)

Zer da?

Ariketa fisikoak bihotzari eta odol-zirkulazioari nola eragiten dien neurtzeko proba, bihotzaren jarduera elektrikoa etengabe monitorizatuz.

Nola egiten da?

Pazienteak zinta ibiltari batean edo bizikleta estatiko batean ariketa egiten du, esfortzua pixkanaka handituz. Pazientea EKG (elektrokardiograma) monitore batera konektatuta dago, eta tentsio arteriala aldizka neurtzen da.

Lortzen den informazioa

• Bihotzaren erreserba funtzionala eta ariketarekiko tolerantzia.
• Bularreko minaren (angina) kausa den.
• Arteria koronarioetako buxadurak (iskemia) atzematen ditu, batez ere atseden-EKG normala denean.

Ekokardiografia (Bihotzaren Ultrasoinua)

Zer da?

Ultrasoinuen bidez bihotzaren irudi mugikorrak...