Zerga-politika eta Estatuko Aurrekontu Orokorrak
1. Zerga-politika
Zerga-politika: Sektore publikoak sarrera publikoak bilduz eta birbanatuz egiten duen jarduera da, Estatuak finkatutako helburuak lortzeko.
1.2. Egonkortzaile automatikoak
| Mota | Azalpena |
|---|---|
| Zerga proportzionalak | Zerga-tasa beti berdina da. Esate baterako, SZ (Sozietateen gaineko Zerga) eta BEZ (Balio Erantsiaren gaineko Zerga). |
| Zerga progresiboak | Zerga-tasak gora egiten du errenta-mailak gora egin ahala. Adibidez: PFEZ (Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zerga). |
| Gizarte-kotizazioak | Langileek eta enpresek Gizarte Segurantzari egiten dizkioten ekarpenak dira; horren truke, gizarte-babesa ematen zaie. |
| Langabezia-prestazioak | Langabezia dagoenean, Estatuak ematen dituen dirulaguntzak dira. |
1.3. Zerga-politika motak
- Hedatzailea: Denak gora egiten du, zergak izan ezik.
- Murriztailea: Denak behera egiten du, zergak izan ezik.
2. Estatuko Aurrekontu Orokorrak
Estatuko Aurrekontu Orokorrak: Herrialde batek Estatuaren jarduketen, planen eta finantziazio-iturrien arabera egiten dituen gastu- eta sarrera-aurreikuspenak dira.
2.1. Estatuko aurrekontu orokorretako gastu publikoak
| Gastu mota | Azalpena | Adibideak |
|---|---|---|
| Gastu arruntak | Gizarteari zerbitzu publikoak ematea helburu duten gastu orokorrak dira. | Osasungintza, hezkuntza eta justizia. |
| Inbertsio-gastuak | Herrialdeari laguntzen dioten gastuak dira. | Errepideak, ospitaleak eta aireportuak. |
| Transferentziak eta dirulaguntzak | Zergen bidez Estatuak egiten dituen bi gastu publiko mota dira: transferentzia (pertsona bati) eta dirulaguntza (enpresa bati). | Transferentziak: Bekak eta pentsioak. Dirulaguntzak: Enpresak eta lanpostuak sortzeko. |
2.2. Estatuko aurrekontu orokorretako sarrera publikoak
- Gizarte-kotizazioak
- Tributuak
Zergak eta Tasak
| ZERGAK Administrazio publikoek exijitutako ordainketak dira. | TASAK Erabiltzaileari onura zuzena ematen dion zerbitzu publikoari ezartzen zaizkio. Adibidez: erakusketa baten sarrera. | |||||
| Zuzeneako zergak Norberak irabazten duenari ezartzen zaizkio. | Zeharkako zergak Ondasun batzuei ezartzen zaizkie. Adibidez: BEZa. | |||||
| OZ | PFEZ | SZ | OEZ / EJDZ | BEZ | ZB | |
| Partikularrei | Pertsona izateagatik | Enpresentzat | Partikular batek beste bati erositako ondasunetan | Ondasun guztietan | Ondasun jakin batzuei (adib. tabakoa) | |
2.3. Errentaren birbanaketa
Ekitate-printzipioa: Estatuak lagundu diezaiela gutxiago dutenei, gehiago dutenei baino.
Errentaren birbanaketa: Ekitate-printzipioan oinarrituz, Estatuak egiten dituen laguntza ekonomikoak dira.