Zentzumenak eta Informazioaren Prozesamendua: Nola hautematen dugu mundua?
Informazioa Hautematea
Inguruko informazioa zentzumen-organoen bidez jasotzen dugu. Zentzumen-organoak kanpoko estimuluen errezeptore gisa jokatzen dute. Estimulu bat organismo baten jarduteko eran eragina duen edozein informazio edo aldaketa da. Kanpotik jasotzen ditugun estimuluak fisikoak (beroa, hotza, argia, soinua) edo kimikoak izan daitezke, hautapen-prozesuan substantzia kimikoek parte hartzen badute (dastamena, adibidez).
Zentzumen organoez gain, barne-errezeptoreak ere baditugu, gorputzaren barne-egoeraren berri ematen digutenak. Barroerrezeptoreek, esate baterako, arterietako odol-presioaren aldaketak hautematen dituzte; eta kimiorrezeptoreek, berriz, odoleko oxigenoaren eta karbono dioxidoaren kontzentrazio-aldaketak. Errezeptore guztiak nerbio-zentroekin konektatuta daude, nerbioen bidez.
Informazioa Aztertzea
Zentzumen-organoek eta barne-errezeptoreek hauteman dituzten estimulu guztiak nerbio-sistemara iristen dira. Sistema horretan, informazioa aztertzen da, eta erreakzio edo erantzun bat erabakitzen da. Nerbio-sistema nerbio-sistema zentralak eta nerbio-sistema periferikoak osatzen dute.
Erantzutea
Organismoaren erantzunak edo erreakzioak lokomozio-aparatua eta sistema endokrinoaren zereginak dira. Lehenak mugimenduak gauzatzen ditu, bigarrenak organoen funtzionamendua erregulatzen du.
Lokomozio-sistema
Hezurrek eta muskuluak osatzen dute.
Sistema Endokrinoa
Guruinek osatzen dute. Guruinek hormona izeneko substantziak sortzen dituzte.
Entzumenaren Mekanismoa
- Belarri-pabiloiak bibrazioa jasotzen du, eta entzunbideak tinpanora helarazten du.
- Tinpano izeneko mintzak bibrazioa transmititzen dio hezurtxo kate batera (mailua, ingudea eta estribua). Bibrazioa jasotzen duenean, estribuak presioa egiten dio leiho obal deritzon beste mintz bati.
- Leiho obalaren bibrazioa koklea izeneko barrunbe kiribilduak barruan duen likidoan hedatzen da, eta likidoak koklearen pareta estaltzen duten zelula batzuen zilioei transmititzen die. Zelula horiek soinu-uhinekiko sentikorrak diren mekanorrezeptoreak dituzte, nerbio-bulkadak sortu eta entzumen-nerbioari transmititzeko gai direnak.