Zelulen Antolaketa eta Egitura: Prokariotoak eta Eukariotoak
Zelulen Antolaketa-ereduak
Zelula Prokariotoa
- Moneroen zelula txikiak.
- Kanpoaldean, proteinazko egitura duten hainbat motatako luzakinak dituzte: flageloak (mugitzeko), fimbriak (zelula finkatzeko) eta piliak (fimbriak baino luzeagoak eta urriagoak).
- Askotan babeserako estalki zurrun batek inguratzen ditu, zelula-hormak; horma hori bakterio motaren araberakoa izango da eta kapsula batez inguratuta egoten dira.
- Prokariotoen mintz plasmatikoak barruan zitoplasma duen konpartimentu bakuna eratzen du; zitoplasman erribosomak daude eta horietan proteinak sintetizatzen dira RNA mezularitik abiatuta.
- Zelularen eremu batzuetan mintza barrualdera tolesten da (toles arruntak, mesosomak adibidez), azalera handitzeko eta, horrela, jarduera errazteko.
- Material genetikoa DNA molekula luze eta biribil bakarrak osatzen du (ez du kromosomarik). DNA zitoplasman barreiatuta dago, eta molekula dagoen eremua nukleoidea da.
Zelula Prokariotoak eta Eukariotoak: Konparaketa
| Ezaugarria | Zelula Prokariotoa | Zelula Eukariotoa |
|---|---|---|
| Tamaina eta mota | Moneroen zelula txikiak. | Protistoek, onddoek, landareek eta animaliek dituzte. |
| Nukleoa | Ez dute nukleo zehatzik, nukleo-bilkinik ez. | Benetako nukleoa, nukleo-mintz batez inguratuta; material genetikoa zitoplasmatik bereizita. |
| Material genetikoa | Material genetikoa DNA biribila da, ez dute mitosirik egiten. | Material genetikoa lerro itxurako DNA molekulek osatzen dute. |
| Zitoeskeletoa eta organuluak | Ez dute zitoeskeletorik, ezta beste zelula organulu batzuk ere. | Zitoeskeletoa, eta baita askotariko organuluak ere. |
| Erribosomak | Erribosoma txikiak dituzte (70S). | Erribosoma handiak dituzte (80S). |
| Zelula-horma | Zelula-horma, kapsula batez inguratuta. | Zelula-horma, baina kimikoki bakunagoa. |
| Arnas entzimak | Arnas entzimak mintz plasmatikoan. | Arnas entzimak mitokondrioetan. |
| Fotosintesia | Prokarioto fotosintetikoek tolesak dituzte mintzean eta bertan daude fotosintesirako entzimak. | Eukarioto fotosintetikoek kloroplastoak dituzte. |
| Lokomozioa | Flagelo submikroskopikoak dituzte. | Zilio eta flagelo mikroskopikoak. |
Mintz Plasmatikoa
- Sarrera: Bilkin bakarra, lipidoz, proteinez eta gluzidoz osatua, mosaiko jariakor ereduari jarraituz.
- Osaera: Lipidoak, proteinak, karbohidratoak.
- Egitura: Simetria, jariakortasuna.
- Funtzioak.
Garraio Zelularra
- Mintza deformatu gabe:
- Pasiboa: Kontzentrazio-gradientearen arabera.
- Difusio bakuna.
- Difusio erraztua (proteina garraiatzaileen bidez).
- Aktiboa: Energia gastatuz (adibidez, sodio-potasio ponpa).
- Pasiboa: Kontzentrazio-gradientearen arabera.
- Mintza deformatuz:
- Endozitosia:
- Fagozitosia.
- Pinozitosia.
- Hartzaileen bidezkoa.
- Exozitosia.
- Transzitosia.
- Endozitosia:
Beste Bilkinak
- Zelulaz kanpoko matrizea: Proteina eta polisakaridoz osatua.
- Zelula-horma: Landare, alga, onddo eta moneroena.
- Landareetan: erdiko xafla, lehen mailako horma, bigarren mailakoa.
- Funtzioa.