XX. Mendeko Historia: Errusiako Iraultzatik Depresio Handira

Historia19 aza. 20253,97 KB

Errusiako Iraultzaren Kontzeptu Gakoak

Tsarra: Errusian erregeek hartzen zuten izena.
Romanov dinastia: XX. mende hasieran Errusia gobernatzen zuen familia.
Sistema autokratikoa: Agintea mugarik gabeko autoritatean oinarritzen duen sistema politikoa.
Duma: Errusiako parlamentuak hartu zuen izena.
Nikolas II.a: 1917ko Otsaileko Iraultza burgesak tronutik kendu zuen azken tsarra.

Mentxebikeak: Alderdi marxista moderatua.
Boltxebikeak: Alderdi marxista iraultzailea, Leninek zuzendua.
Sobietak: Nekazari, langile eta soldaduen batzar iraultzaileak, boltxebikeek kontrolatuak.

Lenin: Errusiako alderdi boltxebikearen eta 1917ko Urriko Iraultzaren buruzagi nagusia.
Kerenski: 1917ko Otsaileko Iraultzaren ondoren sortutako behin-behineko gobernuaren burua.
Trotski: Gerra Zibilean Armada Gorria zuzendu zuen buruzagi boltxebikea.
Brest-Litovskeko Ituna: 1918an Leninen gobernuak Alemaniarekin sinatutako bake-ituna, Errusiak Lehen Mundu Gerra uzteko.
Armada Gorria: Gerra Zibilean Troskik zuzendutako armada boltxebikea.
Armada Zuria: Gerra Zibilean Erresuma Batuak eta Frantziak lagundutako indar kontrairaultzaileak.

Alderdi Komunista: Boltxebikeek agintea eskuratu ondoren hartu zuten izen ofiziala.
Hirugarren Internazionala (Komintern): Mundu osoko alderdi komunistak biltzen zituen nazioarteko erakundea.
SESB (Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna): Leninek 1922an sortu zuen Europa eta Asiako estatu sozialista, 1991n desagertu zena.
Politika Ekonomiko Berria (NEP): 1921etik aurrera, osagai komunistak eta kapitalista mugatu batzuk bateratzen zituen politika ekonomikoa.

Stalinismoa: Leninen heriotzaren ondoren Stalinek ezarri zuen sistema politiko totalitario eta autoritarioa.
Diktadura: Pertsona edo talde bakar batek botere osoa duen eta kontrolik gabe agintzen duen sistema.
Purgak: Stalinen garaian, aurkari politikoak sistematikoki boteretik kentzeko edo exekutatzeko prozesua.
Ekonomia planifikatua: Jarduera ekonomikoa estatuak plangintza zentral baten bidez antolatzen duen sistema.
Bosturteko planak: Sobietar Batasuneko ekonomiaren helburuak bost urterako ezartzen zituzten planak.
Kolkhoz: Nekazaritza-ustiategi kolektiboa Sobietar Batasunean.
Sobkhoz: Estatuaren jabetzako nekazaritza-ustiategiak, non langileek soldata bat jasotzen zuten.

Hogeiko Hamarkada Zoriontsua: 1929ko krisiaren aurreko hazkunde ekonomiko eta oparotasun aldia, batez ere AEBn.
1929ko Kraka: New Yorkeko burtsaren bat-bateko erorketa, krisi ekonomiko global baten hasiera markatu zuena.
Depresio Handia: 1930eko hamarkadan mundu osora zabaldu zen krisi ekonomiko sakon eta luzea.
Politika interbentzionista: Estatuak ekonomian aktiboki parte hartu behar duela defendatzen duen teoria ekonomikoa, krisiei aurre egiteko.
Deflazio-politikak: Prezioen eta soldaten jaitsiera sustatzen duten neurri ekonomiko murriztaileak.