XVIII. Mendeko Aldaketa Politiko eta Ekonomikoak
Aldaketa Ekonomikoak
Politika Ekonomiko Berriak
Antzinako Erregimena
- Merkantilismoa ezarri zen.
- Metal preziatuen esportazioak debekatu ziren.
- Merkataritza sustatu zen.
- Esportazioak bultzatu eta inportazioak oztopatu zituzten; produktuak metropoliei soilik saldu eta erosten zizkieten koloniak lortzen zituzten.
XVIII. Mendea
Ideia ilustratuek merkantilismoa baztertzeko politika ekonomiko berriak sortu zituzten: fisiokrazia eta liberalismo ekonomikoa.
Hazkunde Demografikoa
Antzinako Erregimena
- Biztanleen hazkundea urria zen.
- Jaiotza-tasa altua zen (ez zegoelako kontrol-sistemarik).
- Heriotza-tasa altua zen, batez ere janari faltagatik.
- Hazkundea negatiboa ere izan zitekeen.
XVIII. Mendea
- Europako biztanle kopurua igo egin zen.
- Heriotza-tasa gutxitu zen, elikadura hobetu zelako.
- Gerren kopurua murriztu zen.
Aldaketa Politikoak
Monarkia Absolutuaren Aurkako Kritikak
Antzinako Erregimena
- Monarkia absolutua ezarri zen, eskubide jainkotiarrean oinarrituta.
- Erregearen boterea jainkoarengandik zetorrela defendatzen zen; horregatik, botere legegilea, judiziala eta betearazlea bere eskuetan metatzen zituen.
- Ekonomia eta armada gidatzen zituen.
- Erregeen boterea parlamentuen bitartez mugatzea helburu zuten sistema politiko parlamentarioak oso urriak ziren.
XVIII. Mendea
Ilustratu batzuek absolutismoa kritikatu zuten:
- Voltairek erregearen boterea parlamentuaren bidez mugatzea proposatu zuen.
- Montesquieuk botereen bereizketa defendatu zuen.
- Rousseauk subiranotasuna nazioaren edo herritar guztien eskuetan dagoela baieztatu zuen.
Despotismo Ilustratua
XVIII. mendearen erdialdean, erregeek ideia ilustratu batzuk bereganatu zituzten:
- Absolutismoa eta Ilustrazioko aurrerapen-ideiak bateratzen saiatu ziren.
- Erregeak botere guztia metatzen jarraitu zuen, baina zoriontasuna eta aurrerapena lortzeko erreformak egin zituen.
- Hezkuntza sustatu, ospitaleak ireki, nekazaritza babestu eta industria zein merkataritza bultzatu zituzten.
Nazioarteko Harreman Berriak
Antzinako Erregimena
- Europarrak hegemonia eta gailentasuna lortzeko borrokatu ziren.
- Austriako etxeak hegemonia hispaniarra inposatu zuen.
- Gerra ugari sortu ziren.
- Frantziaren mesedetan, monarkia hispaniarrak Europako hegemonia galdu zuen.
XVIII. Mendea
- Kontinentean oreka europarraren printzipioa nagusitu zen.
- Europako potentziek indarrak orekatuta egon behar zutela defendatu zuten.
- Britainia Handiaren borrokek eta garapenak munduko kolonia-potentzia nagusi bihurtu zuten herrialdea.