Urbanizazioaren Bilakaera: Industria eta Post-industria Aroak

Industria Aldiko Urbanizazioa (XIX. mendetik 1975eko krisira)

XIX. mendean industrializazioa hasi zenetik 1975eko krisi ekonomikora luzatzen da aldi hau. Urbanizazio-tasa asko hazi zen, eta hiriko biztanleriak landakoa gainditu zuen. Hiri handiak hedatu ziren, periferiak eratuz.

Faktore Nagusiak

• Administratiboak: Probintzia-banaketa berriek hiriburuen hazkundea bultzatu zuten.
• Ekonomiko-sozialak: Hirietako industria modernoek nekazariak erakarri zituzten.

Etapak

XIX. Mendearen Erdialdera Arte

Industrializazioa ahula zenez, hirietako pilaketa demografikoa txikia zen.

XIX. Mendearen Erdialdetik Gerra Zibilera (1936)

Industriaren eraginez, hirien hazkundea nabarmena izan zen.

Gerra Zibila eta Gerraostea (1936-1959)

Gerra Zibilak eta gerraosteak hirien hazkundea geldiarazi zuten hasieran. Erregimen frankistak eskualde urbanizatuetan babes urria zuenez, biztanleria landan geratu zen. Hala ere, erregimenak industria sustatu zuen eta hiriak asko hazi ziren (adibidez, Ipar-ekialdeko hiri-industriaren garapen-triangelua: Madril-Bartzelona-Bilbo).

1960-1975: Hazkunde Handieneko Aldia

Hazkunde ekonomiko eta hiri-hazkunde handieneko aldia izan zen. Industriak eskulana ekarri zuen landatik. Inguru nagusiak hauek izan ziren:

• Ipar-ekialdeko triangelukoak
• Bizkaiko eta Mediterraneoko golkoak
• Madrilgo eskualde-ingurua
• Andaluziako triangelua

Jarduera tertziarioen eraginez ere, metropoli-inguru handiak hazi ziren, batez ere Mediterraneoko eta Balear eta Kanariar uharteetako turismo guneak eta bi goi-lautadetako probintzia hiriburu batzuk.

Industria Osteko Urbanizazioa (1980tik Gaur Egunera)

Urbanizazio-tasa asko jaitsi da, hazkundea gutxitu eta industria-krisiaren ondorioz nekazari-exodoa gelditu delako.

Faktore Nagusiak

• Industriak pisua galtzea: 1975eko krisiak desindustrializazioa eta hirien gainbehera eragin zituen.
• Jarduera tertziarioek garrantzia lortzea: Batez ere metropoli handietan.

Etapak

1980ko Hamarkada: Hazkundearen Geldialdia

Hiri handien hazkundea gelditu zen, jaiotza-tasak behera egiteagatik eta krisi ekonomikoak eragindako emigrazioagatik.

1990eko Hamarkadaren Erdialdetik: Hedapena eta Immigrazioa

Hazi egin zen berriro, atzerriko immigrazioa eta jaiotza-tasa handitu zirelako. Hala ere, arrazoi ekonomikoengatik, biztanleriaren pilaketa hiri handietan murrizten ari da. Ondorioz, inguru urbanizatuaren espazioa hedatzen ari da (*urbanizazio sakabanatua*). Hiri handiek, hala ere, eginkizun nagusiak mantentzen dituzte eta gero eta espazio handiagoak kontrolatzen dituzte.