Arnasketa: gas trukea, arnas aparatua eta airearen mugimendua

Laburpena

Testuak arnasketaren bi esanahi azaltzen ditu: gas trukea albeoloetan eta zeluletan, eta arnasketa zelularra mitokondrioetan. Gas trukea difusioz gertatzen dela eta presio partzialaren eragina azaltzen da. Gainera, ugaztunen arnas aparatuaren egitura eta airearen sarrera eta irteera nola gertatzen diren deskribatzen da.

Funtsezko puntuak

Arnasketak bi esanahi ditu: gas trukea eta arnasketa zelularra.
Gas trukea difusioaren bidez gertatzen da, gasak gutxien dagoen tokitik gehien dagoen tokira mugituz.
Albeoloetan O2 sartzen da eta CO2 kanporatzen da; zeluletan alderantziz.
Ugaztunen arnasbideak: ahoa/sudurra, faringea, trakea, bronkioak, bronkioloak eta albeoloak.
Eraztun kartilaginosoek hodiak irekita mantentzen dituzte; zelula ziliatuek bakterioetatik babesten dute.
Arnasgoran diafragma eta muskuluak uzkurtzen dira eta toraxaren bolumena handitzen da; arnasbeheran erlaxatzen dira.

Frogatu zeure burua

Arnasketak bi esanahi ditu: gas trukea eta arnasketa zelularra. Gas trukea albeoloetan eta zeluletan gertatzen den prozesua da, non O₂ hartu eta CO₂ botatzen den. Arnasketa zelularra, berriz, zelulen mitokondrietan gertatzen den prozesua da, energia lortzean datzana, eta digestioan lortutako mantenugaiak erabiltzen dira.

Gas Trukea

Gas trukea difusioaren bidez gertatzen da. Difusioa gasak trukatzeko prozesu fisikoa da, ez du energia gasturik, eta gasak gutxien dagoen tokitik gehien dagoen tokira mugitzen dira, oreka lortu arte. Hau presio partzialari esker gertatzen da. Albeoloetan O₂ sartu eta CO₂ kanporatzen da; zeluletan, berriz, CO₂ kanporatu eta O₂ barneratzen da.

Prozesu hau egiteko, baldintza batzuk behar dira:

Ingurune fisikoa: Airea gordetzeko leku fisikoa.
Arnasketa azala: Toki fisiko bakoitza bereizteko azala.
Garraio sistema: Zelula guztietara oxigenoa garraiatzea.

Arnas Aparatua

Ugaztunen arnasketa biriken bidezkoa da. Egitura arnasbideez eta birikez osatuta dago. Ibilbidea honako hau da: ahoa/sudurra, faringea, trakea, bronkioak, bronkioloak eta albeoloak. Hodi horietan eraztun kartilaginosoak eta zelula ziliatuak daude. Eraztun kartilaginosoek hodiak irekita mantentzen dituzte, airea etengabe sar eta irten dadin. Zelula ziliatuek, berriz, hodiak estaltzen dituzte, bakterioetatik eta beste partikula batzuetatik babesteko.

Bronkioloekiko paralelo, nerbioak, linfa hodiak eta biriketako odol hodiak igarotzen dira. Biriketako odol hodiak adarkatu egiten dira, kapilarrak eratuz, eta horiek sare tinkoa eratzen dute albeoloen inguruan. Birikek bi mintz dituzte: pleura eta pleura likidoa.

Airearen Sarrera eta Irteera

Biriketako presio mailaren baitan (barnealdeko presioa presio atmosferikoa baino handiagoa ala txikiagoa izatearen baitan), toraxaren bolumena bi mugimendutan aldatzen da:

Arnasgora: Arnasa hartzean, muskuluak eta diafragma uzkurtu egiten dira, eta kaxa torazikoaren bolumena handitzen da. Horren ondorioz, biriketako presioa txikitu eta airea hodietan eta albeoloetan sartzen da.
Arnasbehera: Arnasa botatzean, diafragma eta muskuluak erlaxatu egiten dira. Horrela, toraxaren bolumena txikitu eta airea kanpora irteten da.

Ohiko galderak

Zer da gas trukea?

Gas trukea difusioaren bidez gertatzen den prozesua da, non albeoloetan O2 sartu eta CO2 kanporatzen den. Zeluletan, berriz, alderantziz gertatzen da. Ez du energia gastuarik.

Nola sartzen da airea biriketan?

Arnasa hartzean muskuluak eta diafragma uzkurtzen dira, toraxaren bolumena handitzen da eta biriketako presioa txikitzen da. Horren ondorioz airea hodietan eta albeoloetan sartzen da.