Sozietate Anonimoa eta Kooperatiboa: Ezaugarriak eta Eraketa

Sozietate Anonimoa (SA)

Sozietate Anonimoak sozietateen gaineko zergaren bidez ordaintzen ditu bere zergak.

Eraketa

Merkataritza-sozietateak bezala, sozietate anonimoa ere eskritura publikoaren bidez eratzen da. Eraketa-eskrituran, beste gauza batzuen artean, sozietatearen estatutuak egon behar dira, eta hauek gutxienez honakoa izan behar dute:

• Sozietatearen izena.
• Sozietatearen xedea.
• Kapital soziala banatuta dagoen akzio kopurua, beren balio nominala, mota eta seriea.

Sozietatearen Organoak

Sozietate anonimoek bi organo nagusi dituzte:

• Akziodunen Batzar Nagusia: Enpresaren gai garrantzitsuei buruzko erabakiak hartzeko bazkideen bilera da.
• Administratzaileak: Urteko kontuak egin beharko dituzte (balantzea, galdu-irabazien kontua eta memoria).

Akziodunak

Akziodunak enpresaren akzio baten edo gehiagoren jabeak dira, eta beraz, enpresaren jabeak dira. Hauek dira haien eskubideak:

• Onura sozialen eta likidazioaren ondorioz geratzen den soberakinen banaketan parte hartzeko eskubidea. Era berean, dibidenduak ez banatzeko erabakia har daiteke, eta orduan erreserbatan gordetzen dira, hau da, berriro ere enpresan inbertitzen dira.
• Kapital handitzeetan, akziodunek lehentasuna dute akzio berriak erosteko orduan.

Akzioak

Akzioak sozietate anonimoen zati garrantzitsuak direnez, arreta berezia eskainiko diegu. Sozietate anonimoen kapitala zati berdinetan banatzen da, eta horietako bakoitzak akzio izena hartzen du.

Akzioei dagozkien oinarrizko kontzeptuak

• Balio nominala: Akzio bakoitzak duen balioa eta tituluan agertzen dena. Enpresaren kapital soziala zati berdinetan banatzen bada, zati bakoitzaren balio nominala kapitala akzio kopuruaren artean banatzearen emaitza da.
• Balio eraginkorra: Balio hau da akzioaren salerosketa unean akzioak merkatuan duen balioa. Balio eraginkorra eskaintzaren eta eskariaren menpe dago, eta normalean ez dator bat bere balio nominalarekin.
• Errenta eta errentagarritasuna: Akzio baten errenta da akzio batek epe bakoitzean eskaintzen dituen diru-sarreren kopurua. Tituluaren errenta garbia zein den jakiteko, errenta gordinari deskontu guztiak kendu behar zaizkio.

Sozietate Kooperatiboa (S. Coop.)

Sozietate Kooperatiboa komunean interes eta beharrak dituzten eta enpresa-jarduera zehatz bat garatzen duten pertsona fisiko eta juridikoen elkarte bat da. Emaitza ekonomikoak bazkideei egozten zaizkie.

Ezaugarri Orokorrak

• Bazkideak sartzea edo ateratzea borondatezkoa eta librea da.
• Kapitala sozietatearen eraketa unean guztiz izenpetua egon behar da, eta totalaren %25 ordainduta egon beharko du.
• Enpresaren izenak “Sozietate Kooperatiba” izena eraman behar du, edo bestela, “S. Coop.” laburdura.

Gizarte Organoak

Kooperatiban lau gizarte-organo daude:

1. Batzar Nagusia: Bazkideen eta, bere kasuan, kideen bilera da. Bertan biltzen dira deliberatzeko eta akordioak hartzeko, bera baita erabakiak hartzeko organo gorena. Batzarraren helburua da kudeaketa soziala aztertzea, urteko kontuak onartzea, soberakinen egozpena onartzea, eta kooperatibaren politika orokorra ezartzea.

Bazkideak

Bazkideen eskubideetako batzuk dira:

• Kooperatibaren jardueretan parte hartzea.
• Itzulkin kooperatiboa (soberakinen banaketa).

Betebeharren artean, organo sozialek onartutako akordioak betetzea dago.

Kooperatiba-Motak

• Etxebizitzakoak
• Nekazaritzakoak (adibidez, Igorre, Cava)
• Hezkuntzakoak