San Agustinen Filosofia: Argitasuna, Egia eta Zoriontasuna
San Agustinen Pentsamendua: Egia eta Zoriontasuna
Argitasunaren Teoria: Platonetik Agustinera
Platonen ustez, mundu sentigarriko eguzkiak objektuak ikusgai bihurtzen dituen bezala, betiereko egiak Ongiaren Ideiak argitzen dituelako ezagutu daitezke. Eguzkiaren argiak gauza sentikorrak ikusgai bihurtzen dituen modu berean, jainkozko argitasunak betiereko egiak (ideiak) ikusgai bihurtzen dizkio adimenari. Betiereko egia aldagaitz eta beharrezkoak ezin ditugu esperientzia aldakor, denborazko eta kontingentearen bidez soilik ezagutu. Horregatik, San Agustinen arabera, gizakiak Jainkoaren aztarna bere barnean aurkitzen du.
Barnerakotasuna: Egia Norberaren Baitan
Zentzumenek egonkortasun hori eskaintzen ez digutenez, espirituaren barnean bilatu behar da egia. Jainkoak gizakia argitzen du egia aldagaitzak, eredugarriak eta absolutuak ezagutzeko. Egia horiek gizakiak bere barnean, bere kontzientzian, aurkitzen ditu, Jainkoak berak jarri dituelako gizakiaren baitan.
Zoriontasuna eta Jainkoaren Bilaketa
San Agustinen kezka nagusia ez zen soilik egia topatzea, baizik eta, ororen gainetik, bihotza aseko zuen egia aurkitzea. Zoriontasuna horrela baino ezin da lortu; hortaz, esan daiteke Agustin eudemonista zela. Hala ere, aipatutako eudemonismo hori ez da suntsi daitezkeen ondasunetan edo grinak asetzean oinarritzen.
Benetako zoriontasuna egia osoaz jabetzean datza, baina egia partikular guztiak transzenditzen dituen egia izan behar du; bestela, ez litzateke berez egia izango. Agustinek bilatzen duen egia, egia posible guztien neurria da: Absolutua. Goi-neurri hori Jainkoa baino ezin da izan.
Eszeptizismoaren Aurkako Argudioak
Greziar eszeptikoen arabera, adimenak ezin du inolako ezagutzarik egiatzat hartu. Agustinek, ordea, ez du jarrera hori onartzen eta eszeptizismoaren aurkako argudioak garatu zituen:
- Kontraesanaren argudioa: Eszeptikoen tesiak berak dio ezin dela egiarik ezagutu, baina tesi hori bera egiatzat aurkezten dute, eta hori kontraesankorra da.
- Zalantzaren ziurtasunaren argudioa: Agustinek bigarren baieztapen bat ere eskaintzen du: "Nire adimenak huts egiten badu, orduan badakit, behintzat, huts egin dudala; hots, ziurtasunez dakit huts egiten dabilen zerbait naizela". Horrek frogatzen du eszeptizismo absolutua ezinezkoa dela, gutxienez egia bat badela (existitzen naizela) eta, beraz, ezagutza posible dela.