Primo de Riveraren Diktadura: Alderdi Bakarra eta Oposizioa
Primo de Riveraren Diktadura (1923-1930)
Unión Patriótica: Alderdi Bakarraren Sorrera (1924)
Primo de Riveraren diktadurak alderdi bakarraren sorrera bultzatu zuen: Unión Patriótica (1924). Alderdiak ez zuen ideologia konkreturik; diktadorearen helburua ordenaren maitaleak eta abertzale guztiak bertan biltzea zen, baita erregimenari demokrazia itxura ematea ere.
1927an, Primo de Riverak alderdiaren leloa aldarrikatu zuen: “España, una, grande e indivisible”. Unión Patrióticaren kideen artean karlismotik eta maurismotik etorritakoak, burgesia industriala eta lursail handien jabeak zeuden. Laburbilduz, Unión Patrióticaren idearioa pertsonalista zen; beraz, sortzailea desagertzean alderdia desegin zen.
Marokoko Arazoa eta Alhucemaseko Lehorreratzea
Primo de Riverak Marokoko arazoa konpondu behar zuen. Diktaduraren hasieran, direktorioak jarrera abandonista erakutsi zuen. Erasoen eragina ikusita, eta Legioaren buruzagiarekin (Francorekin) eta Sanjurjo jeneralarekin hitz egin ondoren, Primo de Riverak diktaduraren arrakasta lortu zuen.
1925ean, Alhucemaseko lehorreratzea gertatu zen Frantziako armadarekin batera. Aste batzuk pasa ondoren, Abd el-Krim Frantziari errenditu zitzaion. Garaipen honen ondorioz, Primo de Riverak Espainiako onespena lortu zuen berriro.
Diktaduraren Oposizioa eta Arazoak
Diktadurak lau oztopo nagusi aurkitu zituen:
Katalanismoa
Katalanaren aurkako erasoak (elizkizunetan katalana erabiltzearen debekua) eta gobernuaren interbentzioa izan ziren gakoak.
Langileen Mugimendua
Langileen mugimenduak gero eta indar handiagoa hartu zuen diktaduraren aurka. Besteirok, Iglesias hil ondoren, gerra zibila saihesteko modu bakarra kolaborazionismoa zela ikusi zuen, baina sozialista batzuk horren aurka altxatu ziren. 1928an, Prietok kolaborazionismoarekin bukatzeko mozioa defendatu zuen, baina bere proposamena bertan behera utzi zuten.
Intelektualak
Intelektual asko urrunduz joan ziren: Unamuno desterrura bidali zuten; Marañón erbesteratu zen; Ortega y Gasset monarkiatik urrundu zen, eta beste askok Errepublikaren mugimenduarekin bat egin zuten. Ikasleen mugimenduak zapaldu eta Unibertsitatea itxi egin zuten.
Militarrak
Primo de Riverak Marokoko militarren aldeko jarrera erakusteak Penintsulako militarren haserrea sortu zuen. 1926an, “Sanjuanada” deritzan altxamenduak porrot egin zuen.