Populazioaren erregulazioa gizarte aurre-industrialetan
Populazioaren erregulazio praktikak
Gizarte industrialetan ugalketa oztopatzeko hainbat antikontzeptibo daude: pastilla, injekzioa, kondoia, etab.
Demografiak presioa kudeatzeko metodoak
Presio demografikoa eta kulturalaren arabera, muga batetik besterainoko neurriak eta praktikak erabil daitezke. Metodo hauek hainbat mailatan agertu ohi dira: fetuarekiko/haurrekin, emakumearen tratua, edoskitzaroaren eragina eta sexu-jardueren programazioa.
1. Fetuari eta haurari emandako tratua
Presio demografiko eta kulturalaren arabera, kasu batzuetan babesa emateatik neurri bortitzagoetara jo daiteke. Umeei dagokienez, batzuk guztizko babesetik hasi eta abortua eragiteko neurriak aplikatzera iritsi daitezke. Horrelako neurri bortitzak adibidez amari lan gogorrak eginarazi, sabelean kolpeak ematearen bidez edo elikagai nahikorik ez ematearen bidez ematen dira.
Yanomamiak, adibidez, batzuetan 6–7 hilabeteko erditzeak eragiten dituzte, eta umea bizirik badago, askotan hiltzen dute.
2. Emakumeari emandako tratua
Emakumeari emandako elikagaien kopuruak eta lan kargek ugalketarako aukerak murriztu edo handitu ditzakete. Lan-karga handia eta elikagai eskasia batek ugalketa gutxitu dezake; alderantziz gertatzen denean, aukerak handitu daitezke. Faktore hauek gizonen emankortasunean ere eragina dute.
3. Edoskitzaroa eta prolaktinaren eragina
Haurrari bularra ematen dionean emakumeak prolaktina sortzen du, eta hori ovulazio-zikloa eragiten duten hormonak sortzea oztopatzen du. Modu honetan edoskitzaroak ugalketa aukerak murriztu edo zailtzen ditu.
4. Koitoaren maiztasuna eta programazioa
Abstinentiak, logikoki, ugalketa-aukera erabat ezabatzen du. Era berean, jarduera sexualak obulazio-ziklo konkretuetan egiten badira, ugalketa-aukera murriztu daiteke. Masturbazioa, coitus interruptus eta bestelako praktikek ere ugalketa murrizteko eragina izan dezakete.
Zorigaitz naturalak eta gaixotasunak
Giza populazioan aurreko neurriez gain, beste fenomeno batzuek ere eragina dute. Zorigaitz naturalek eta epidemiak populazioaren tamainan eta egituraren aldaketan eragin handia izan dezakete.
- Lurrikarak eta erupzioak
- Itsas-korronte aldaketak, glaziazioak
- Uholdeak eta tsunamik
- Gaixotasun epidemiologikoak (izurriteak)
Gainera, populazio dentsitate handiko gizarteetan (industrialak eta nekazaritza-goburuak) izurriteek eta bestelako fenomenoek kalte handiagoa egin dezakete, ehiza- eta fruitu-biltzaile gizarte txikiagoetan baino.