Platonen Etika eta Politika: Ideia Nagusiak
Platonen Etika
Platonen ustez, etikaren eginkizuna giza portaera zuzentzea da, balioak lortzeko bideak eskainiz. Bere ikuspegia eudemonista da, gizakiaren helburu nagusia zoriontasuna lortzea dela defendatzen baitu.
- Etika intelektualista: Sokratesengandik hartua; ongia ezagutu behar da hura praktikatzeko eta zoriontasuna lortzeko.
- Etika eta politika: Biak lotuta daude; gizaki on bat hiritar on bat da, eta gizakia zoriontsua izango da gizartea justua baldin bada.
- Bertutea: Gizaki bertutetsua izateko, arima bakoitzak bere bertutea landu behar du.
- Justizia: Hiru bertute kardinalen gainetik dagoen printzipioa da, hiru arimen arteko oreka bermatzen duena.
- Borondate askatasuna: Defendatzen duen arren, jaiotzetik arima mota bat garatzeko joera dugula uste du (determinismoa).
- Heziketa: Funtsezkoa da hiritarrek zuzen joka dezaten.
Politika: Hiri Utopikoa
Platonen kezka nagusia Atenaseko demokraziaren ustelkeria eta ezjakintasuna izan zen (Sokratesen kasuak eraginda). Bere filosofia politikoa "Errepublika" liburuan garatu zuen.
Estatu Idealaren Ezaugarriak
- Klase sozialak: Hiru arima moten araberako hiru klase daude:
- Langileak: Neurritasuna, gizartea elikatzea.
- Gerlariak: Kemena, hiria defendatzea.
- Gobernariak: Jakinduria, erabakiak hartzea.
- Justizia: Klase sozialen arteko oreka, bakoitzak bere lanari eta bertuteari eutsiz.
- Komunismo platonikoa: Gobernariak ez aberasteko, ondasun guztiak estatuari eman behar dizkiote, semeak barne.
Gobernu motak
Platonek gobernu mota ezberdinak bereizi zituen:
- Aristokrazia: Filosofoen gobernua (hoberena).
- Timokrazia: Gerlariena.
- Oligarkia: Aberats gutxi batzuena.
- Demokrazia: Herriarena (iritzi txarra du, injustiziak eragiten dituelako).
- Tirania: Demagogoena.