Platon: Bizitza, Pentsamendua eta Idazlan Nagusiak
Platonen heziera
Platon Atenasen jaio zen K.a. 427an. Arteak eta letrak ikasi zituen, karrera militarraren oinarrizko hezkuntza jaso zuen eta Peloponesoko Gerran parte hartu zuen.
Politika eta Platon
Platon Sokratesen taldekide egin zen, politikari izan nahi zuelako. Baina geroago auzitegi batek Sokratesen aurkako salaketa jarri eta heriotza-zigorrera kondenatu zuen. Kartzelan zegoela, lagunek ihes egitea proposatu zioten, baina ezetz esan zuen, hiriaren esanak eta legeak bete egin behar zirelako. Lagunen aurrean hil zen edabe bat edanda; horren ondorioz, Platonek politika utzi zuen.
Sirakusako esperientzia eta Akademiaren sorrera
K.a. 387an, Atenasen, Akademia izeneko eskola sortu zuen. Bertan unibertsitate-mailako ikasketak egiten ziren, eta politikariak eta gobernariak izango zirenentzat heziketa ematen zen. Hiru aldiz joan zen Sirakusara, baina beti zeuden arazoak. Hirugarrenez joan zenean, Dion hil zuten eta Platon ez zen gehiago Atenasetik irten. Horren ondorioz, Platon Akademian kontzentratu zen. Platonek uste zuen erabaki politikoak zuzentasunari eta benetako ezagutzari begira hartu behar zirela. Platon K.a. 347an hil zen eta mendebaldeko pentsamenduaren gainean marka utzi zuen.
Platonen idazlanak
Idazlan gehienak elkarrizketak ziren, eta Sokrates zen pertsonaia nagusia. Bere idazlanak lau aro nagusitan sailkatzen dira:
Aro sokratikoko idazlanak
(Sokratesen eraginpean egindakoak)
- Apologia: Sokratesen aldeko defentsa bere epaiketan.
- Karmides: Neurritasunari buruzko elkarrizketa, inolako konklusiora heltzen ez dena.
Igaroaldiko idazlanak
(Platon doktrina propioak ateratzen hasten den garaia)
- Gorgias: Gorgiasek politikari pragmatikoaren alde egiten du, eta indartsuenaren eskubideak defendatzen ditu.
- Kratilo: Hizkuntzaren inguruan.
Helduaroko idazlanak
(Bere doktrina bereizgarrienak aurkitzen ditugu)
- Fedon: Arimaren hilezkortasunari buruzkoa da. Sokratesen azken uneak deskribatzen ditu maitasun handiz.
- Fedro: Maitasunaz eta arimaren hiruko zatiketaz doa.
Zahartzaroko idazlanak
(Bere doktrina korapilatsuagoa bihurtzen da)
- Parmenides: Ideien teoriaren aldekoa da, kritiken aurkakoa.
- Politikaria: Benetako agintariak egia dakiena izan behar du.