Pertsiarren Manifestua: Absolutismoaren Berrezarpena Espainian

a) Pertsiarren Manifestua: Jatorri eta Forma

Lehen mailako iturri historikoa da, Madrilen, 1814ko apirilaren 12an idatzia. Diputatu absolutistek sinatutakoa, Fernando VII.ari tronura itzultzeagatik zorionak emanez. Testu zirkunstantziala da, eduki politiko nabarmenarekin. Erregeari zuzenduta badago ere, herrian eragin handia du, Cadizko Konstituzioa ezabatzea baitu helburu.

b) Definizio Garrantzitsuak

Hona hemen testua ulertzeko funtsezko kontzeptuak:

• Cadizko Konstituzioa (1812): Espainiako lehenengo konstituzioa, La Pepa izenez ere ezaguna.
• Forua: Herri edo pertsona bati emandako lege edo pribilegioa.
• Gorteak: Espainiako botere legegilea, Senatuak eta Diputatuen Kongresuak osatua.
• Monarkia Absolutua: Erregeak botere guztiak (legegilea, betearazlea eta judiziala) bereganatzen dituen gobernu era.

c) Testuinguru Historikoa eta Manifestuaren Ondorioak

Pertsiarren Manifestuak liberalismoaren garaia amaitu eta absolutismoa berrezarri zuen Espainian. Fernando VII.aren erregealdian (1814-1820), Cadizko Konstituzioa indargabetu zen eta Erregimen Zaharra ezarri. Manifestuak konstituzioaren ondorioak eta Cadizen xedatutako legeak aipatzen ditu, erdi mailako klaseen eta intelektualen ideiak islatuz: berdintasun juridikoa, hezkuntza askatasuna, zentsuraren, gremioen eta Inkisizioaren ezabapena.

1808ko herri matxinadaren ostean, Karlos IV.ak abdikatu eta Fernando VII.ak hartu zuen tronua. Napoleonek Espainia inbaditu eta Jose Bonaparte izendatu zuen errege. 1812tik aurrera, frantsesak erretiratu eta Fernando VII.ari itzuli zitzaion koroa (Valençayko Ituna). Hala ere, 1814ko maiatzaren 4an, estatu kolpe baten bidez, Fernando VII.ak absolutismoa berrezarri zuen, Pertsiarren Manifestuaren laguntzaz.

Absolutismoaren berrezarpenak krisi ekonomiko eta soziala areagotu zuen. Erregearen kezka nagusia botereari eustea zen, eta ez herrialdea gobernatzera. Oposizio liberala indartu egin zen, eta 1820an Riego eta Quirogaren altxamenduak garaipena lortu zuen, Hirurteko Liberalean (1820-1823) hasiera emanez. Fernando VII.ak Konstituzioa zin egin behar izan zuen, baina Aliantza Santuaren laguntzaz (Ehun Mila Semeak) absolutismoa berrezarri zuen 1823an, errepresio gogorra ezarriz.

Europako herrialdeen presioak eta absolutismoaren porrotak bidea ireki zion liberalismoari.

d) Testuaren Garrantzia

Pertsiarren Manifestuak Espainiako historiako inflexio puntu garrantzitsua markatzen du. Liberalismoaren amaiera eta absolutismoaren berrezarpena ekarri zuen, herrialdearen krisi politiko, ekonomiko eta soziala areagotuz. Ondorioz, matxinadak eta altxamenduak ugaritu ziren, eta Espainia ezegonkortasun garai luze batean sartu zen.