Parisko Bakea eta Lehen Mundu Gerraren Ondorioak

Parisko Bakea eta Versaillesko Ituna

Parisko Bakea Lehen Mundu Gerraren ondoren garaitutako herrialdeek sinatutako itun multzoari esaten zaio: Versaillesko Ituna (Alemaniarekin sinatua), Saint-Germaingo Ituna, Trianongo Ituna, Sèvresko Ituna eta Neuillyko Ituna. Parisko Bakearen oinarri ideologikoa Estatu Batuetako Wilson presidenteak aldarrikatutako Hamalau Puntuak izan ziren. Bake honek hiru helburu nagusi zituen: Alemaniaren suspertzea eragoztea; potentzia irabazleen artean botere oreka lortzea, Balkanetan eta kolonietan liskarrak saihestuz; eta Errusia bakartuta uztea, bertan erregimen komunista ezarri baitzen.

Lurralde-aldaketak eta Inperioen desagerpena

Alemaniako, Austria-Hungariako eta Otomandar Inperioek gerra galdu zuten eta lurralde ugari galdu zituzten:

• Versaillesko Itunaren ondorioz, Alemaniak koloniak galdu zituen, eta Frantziak eta Britainia Handiak bereganatu zituzten. Adibidez, Alsazia eta Lorrena Frantziari itzuli zitzaizkion.
• Austria-Hungariako Inperioa hainbat herrialdetan zatitu zuten: Austria, Hungaria eta Txekoslovakia. Horrez gain, lurraldeak galdu zituen, Jugoslaviari, Poloniari eta Errumaniari eman zitzaizkienak.
• Otomandar Inperioa Turkiako errepublika bihurtu zen, lurraldeak galduz. Frantziari Siria eman zitzaion; Britainia Handiari Irak eta Palestina; eta Italiari eta Greziari uharte batzuk.

Errusiaren bakartzea eta estatu berriak

Errusia bakartuta mantentzeko, ondoko estatuak indartu zituzten:

• Poloniak Errusiako, Austriako eta Alemaniako lurrak hartu zituen. Danzigeko korridorea eman ziotenez, itsasorako irteera lortu zuen, eta Danzig hiri libre bihurtu zen.
• Errumaniak Austria-Hungariako Transilvania hartu zuen.

Jugoslaviaren sorrera eta Balkanak

Balkanak egonkortzeko, beste herrialde bat sortu zen: Jugoslavia. Serbia, Kroazia, Bosnia, Montenegro eta Mazedonia hartzen zituen bere baitan.

Gerraren beste ondorio batzuk

Versaillesko Ituna ez zen bake-akordio bat izan, baizik eta alemaniarrek onartu behar izan zuten inposizio bat (Diktat). Itun horrek Alemania eta haren aliatuak jo zituen gerraren erantzuletzat, eta gerra-ordain handiak ordaintzera kondenatu zituen.

Frantziak eta Belgikak bultzatu zuten Alemaniarekiko jarrera gogor hori. Britainia Handiak onartu egin zuen, baina Estatu Batuek ez. AEBek ez zuten ituna sinatu. Hurrengo hamarkadan, Estatu Batuak borondatez bakartu ziren eta ez zuten parte hartu Nazioen Elkartean.

Alemaniak ez zuen inposizioa sekula onartu, baina sinatu behar izan zuen. Horrek Alemaniaren mendekurako gogoa sustatu zuen, eta hori erabakigarria izan zen.

Amaitzeko, Wilsonen Hamalau Puntuetako bati jarraiki, Nazioen Elkartea sortu zen Genevan, 1920an. Haren helburua munduko herrialde nagusiak elkartzea eta nazioarteko arazoak modu baketsuan konpontzea zen.