Ozono geruza

Berotegi efektua:Asko handitu da berotegi-efektua eragiten duten gasen kontzentrazioa.Azkeen urteetan hainbat erabaki hartu dira nazioartean arazoari aurre egiteko:Kyotoko protokoloa da garrantzitsuenetako bat./Beroketa efektu naturala: 1)Eguzkiaren izpien parte bat ozono geruzak gelditzen ditu.2)Beste izpiek atmosfera zeharkatzen dute.3)Lurrak berotasuna sortzen du izpi infragorriei esker.Izpi horien zati bat gasa geruzak blokeatzen ditu.Geruza horrek lurraren azalerantz berriz botatzen ditu eta lurra berotzen du.4)Izpien beste zatia atmosferara itzultzen da./Beroketa efektua kutsaduragatik: 1)Aurreko kasuan gertatuakoaz gain:2)Lurrak berotasuna ekoizten su infragorri izpien bidez.Izpien zati bat gasa geruzaz geldituko da eta lurrazalerantz igorria da.Gizakiaren aktibitateak berotegi efektuko gasak igortzen ditu CO2 gehienik.Orduan gasa geruza loditzen da eta lurraren tenperatura handitzen da.3)Lurraren izpien parte txikiago bat atmosferara itzultzen da./Hiru gas hauek eragiten dute berotegi efektua:karbono dioxidoa(CO2),metanoa(CH4) eta oxido nitrosoa(N2O).Isurpen horiek gutxiarazteko bide egokienetako bat:energiaren erabilera egonkorragoa batetik eta erregai fosilen ordez energia iturriak erabiltzea./Ingurumena kaltetzen duen eragileetako bat:garraioa.Anhidrido karbonikoak ere berotegi efektua eragiten du, eta horrez gain, arazoa larritu egin da petrolioa,ikatza eta gas naturala bezalako errekin fosilak erabiltzeagatik eta prozesu industrialengatik./Euri azidoa: Atmosferan dagoen CO2 dela eta,euria zertxobait azidoa da.Bestalde,industria eta hiriguneetan batez ere,zenbait gas azido ere sortzen dira,beste zenbait gas azido ere sortzen dira,sufre eta nitrogeno oxidoak garrantzitsuenak direlarik:SO2 eta NOX./SO2 SO3-ra oxidatzenan uretan dislbatzen denez oso azido gogorra bihurtzen da./Deposizio azidoaren arazoa ez da eurian bakarrik azaltzen ;bi atal bereizten dira:deposizio lehorra,partikulak eta gasak eta deposizio hezea,non euriaz gain,ihintza,lainoa eta kazkabarra ere sar daitezkeen./ Euri azidoa poluzio mota batzuk sortutako da:zentral termikoek eta ibilgailuek sortutakoa batez ere.Poluitzaile hauetako zati bat lurreratu egiten da eta beste zatia aireak eramaten ditu,ur-lurrinaz konbinatu eta azidoak sortuz.Azkenik,azido hauek euriarekin batera lurreratzen dira./

Ondorio hauek ekar ditzak:1)Ur inguruneetan lakuak dira ondorio larriak jasaten dituztenakEuriak utzitako azidoak errekek eta ibaiek eramaten dituzte.Ur hauek lakuetara isurtzen badira,animaliarik eta landarerik gehienak ez dute ur azidoa onartzen.Ondorioz laku asko kalteturik edo hilik dago./2)Lehorrean basoak dira kalterik handienak jasaten dutenak.Zuhaitzek hostoak galtzen dituzte hil bitartean.Euri azidoak lurreko elementuen konposizioa aldatzen duenez,oreka apurtu egiten da.Ondorioz, ahulezia honen eraginez basoetan dauden birus ,onddo edo intsektuen erasoz galtzeko posibilitatea besterik ez dute./ Euri azidoak lurrari ez ezik, sufre(IV)oxidoa isuriz hostoen poro txikiak itxi eta landareek arnasa hartzea eragozten du.Horrez gain,pinturetako eta erainkutzetako materialak ikutzean kalteak sortzen ditu.Osasun arazoak ere eragin ditzake,airean dagoen azidoa arnasteak, eztula, arnas arazoak sor ditzakete esaterako./Euri azidoaren arazoa ekiditeko:1)Zentral termikoek isurtzen duten poluzioa kontrolatu egin behar da,tximinietan iragazki egokiak ipiniz.2)Ibilgailuen ihesbideetatik botatzen diren gasen kantitatea txikiagotu egin behar da.Horretarako bide egokiena katalizatzaileen bidea da.3)Ibilgailu partikula gutxiago erabili behar da eta garraio publiko edo bizikleta gehiago.4)Etxeetan eta lantegietan energia aurreztu egin behar da eta aldi berean energi alternatiboen bidea jarraitu.5)poluzioaren aurkako arauak indartu egin behar dira.Ozono geruza:Ia Antartika osoa hartzen duen ozono geruzako zuloaren anaia txikia asko handitzen ari da.Azken urteetan, gora behera handiak gertatu baitira han goian./Ozono geruzaren egoera larria ezustekoa izan zen baina giza eta teknologi baliabide ugari bideratu ziren ozono geruza aztertzea eta erantzule nagusiak aurkitu zituzten;aerosol eta hozkailuetan erabiltzen diren gasak,hots,CFC-ak.Hori dela eta hainbat neurri hartu zituzten CFCen igorpena erdira murrizteko./Ozono geruza mehetzearen lehen ondorioa, lur gainera heltzen den erradiazio ultramorea areagotzea da.Ozonoaren kontzentrazioaren%1-a jaisteak lurrazaleko tumoreen%5gehitzen duela baieztatuta dago.Horrez gain,begiko gaixotasunak,sistema inmunologikoa inhibiu eta hepatitis eta bizkarroiak eragindako gaixotasunak harrapatzeko probabilitateak handiagotzen dira./Fenomeno hau Antartikan eta Artikoan nabaritzen da bereziki.Geruza hau Atmosferan 10eta50km bitarteko latitudean dagoen kontzentrazio handiko geruza da.Ipar Poloan arazo hau ez da oso larria izan bertako estratosfera beroago baitago.Baina azken urte hauetan tenperatura baxuak neurtu dira eta harrigarria badirudi ere,berotegi efektu izan daiteke horren eragileetako bat.