Ekonomiako oinarrizko kontzeptuak: ondasunak, jarduera ekonomikoak eta eragileak

Ekonomia

Ekonomia ondasun ekonomikoen bitartez asetzen diren beharrei buruz arduratzen da. Mikroekonomia unitate ekonomiko txikien portaerari eta erabaki ekonomikoei buruzkoa da. Makroekonomia ekonomiaren funtzionamendu globala eta neurri handiagoan gertatzen diren fenomenoak aztertzen ditu.

Jarduera ekonomikoak

Jarduera ekonomikoak gizarteak eskura dituen baliabideak erabiliz bere beharrak asetzeko antolatzen dituen ekintzak dira.

Ekoizpen jarduerak

1. Ekoizpen jarduerak

• 1.1 Eraldaketa fisikoa: material edo osagai jakin batzuk beste material batean bihurtzea.
• 1.2 Biltegiratze lana: ondasunen gordailua eta kudeaketa.
• 1.3 Garraioa: produktuen lekuz aldatzea eta logistika.

Banaketa eta kontsumo

2. Banaketa jarduerak produktuak gizabanakoen artean banatzea dira.

3. Kontsumo jarduerak familiek beren beharrizanak asetzeko produktuak eta zerbitzuak kontsumitzen dituzten jarduerak dira.

Zerbitzuak: eskaintzen diren laguntzak edo jarduerak, ondasunen aldean eta gainontzeko ekonomia-heziketetan ematen diren zerbitzuak.

Ondasunak

Ondasuna gizakion beharrizanak asetzeko balio duen elementu materiala da.

Ondasun motak

• Ondasun ekonomikoak (adibidez, liburua)
• Kontsumo ondasuna: beharrizanak zuzenean asetzen dituzten ondasunak.
• Kapital ondasunak: ekoizpen prozesuan parte hartzen duten ondasunak.
• Bitarteko ondasunak: beste ondasun bat sortzeko edo eraldatzeko erabili behar diren ondasunak.
• Amaierako ondasunak: guztiz eraldatuak eta azken kontsumorako prestatutako ondasunak.
• Ondasun pribatuak: pertsona edo talde baten jabetzak.
• Ondasun publikoak: ondasun horien jabea erakunde publiko bat da.
• Ondasun libreak (adibidez, eguzkia): berariazko merkataritza baliorik gabe eskuragarri dauden baliabideak.

Kontzeptu osagarriak

Aukera-kostua: zerbait lortzeko baztertzen den aukerari deitzen zaio; aukeraketa batek dakartzan alternatiben kostua adierazten du.

Ekoizpen faktoreak edo baliabideak: ekoizteko eta banatzeko erabilitako oinarrizko elementuak dira.

Eragile ekonomikoak eta eginkizunak

Eragile ekonomikoak jarduera ekonomikoetan parte hartzen duten pertsonak edo entitateak dira: ekoizleak, banatzaileak eta kontsumitzaileak.

Familien eginkizunak

• Familiek enpresei erosten dizkiete ondasun eta zerbitzuak.
• Familiek enpresentzat lan egiten dute eta lan-ekoizle gisa parte hartzen dute.

Enpresen eginkizunak

• Ekoizpen eta banaketarako beharrezko diren baliabideak lortzea.
• Ondasunak eta zerbitzuak sortu eta saltzea.

Sektore publikoaren eginkizunak ekonomian

Sektore publikoak kontsumo jardueretan eta ekoizpen jardueretan parte hartzen du; baita arauak ezartzen eta zerbitzu publikoak ematen ere.