Hasiera / Apunteak / Ekonomia /

Merkatua eta lehia: motak, ezaugarriak eta merkatu hesiak

Ekonomia-n eguneratua4,04 KB

Laburpena

Dokumentu honek merkatuaren oinarrizko kontzeptuak azaltzen ditu: lehia perfektua eta ez perfektua, merkatuen ezaugarri nagusiak eta sartzeko eta irtetzeko hesiak. Halaber lehia monopolista, oligopolioa eta monopolioa aztertzen ditu, bakoitzaren ezaugarriak eta funtzionamendua laburbilduz.

Funtsezko puntuak

  • Lehia perfektuan enpresa asko daude, produktu homogeneoak, prezio gardentasun osoa eta sartzeko eta irtetzeko askatasuna.
  • Enpresa kopurua da merkatuan prezioa baldintzatzen duen faktore garrantzitsuena: enpresa asko badaude, eragina prezioan txikia da.
  • Merkatu hesiak dira enpresa berriak sartzea eragozten dutenak: kostu abantailak, produktua desberdintzea eta kapital inbertsio handiak.
  • Lehia monopolistan enpresa asko daude, produktu desberdinekin eta merkatu kuota txikiekin.
  • Oligopolioan enpresa gutxi daude eta kolusioa (kartela) kontsumitzaileen kalterako da; gobernuak akordioak debekatzen ditu.
  • Monopolioan enpresa bakar batek osatzen du eskari osoa eta berak erabakitzen du prezioa eta ekoizpena.

Frogatu zeure burua

MERKATUA ETA LEHIA: OINARRIZKO DEFINIZIOAK

Lehia motak

  • LEHIA PERFEKTUA: Sartzeko erraztasuna, eskaintza eta eskariaren legearen funtzionamendu askea. Enpresek ez dute prezioan eragiteko ahalmenik; merkatuko prezioa onartuta lehiatzen dute.
  • LEHIA EZ PERFEKTUA: Baldintza desberdinetan lehiatzen da. Enpresa batzuek eragin nabarmena dute prezioan.

MERKATUEN EZAUGARRI OROKORRAK

Faktore garrantzitsuenak

  • ENPRESA KOPURUA: Faktore garrantzitsuena da, prezioaren ezarpena baldintzatzen duena.
  • ERAGINA PREZIOAN: Enpresa kopuruarekin lotuta dago. Enpresa asko badaude, eragin txikia prezioan, eta alderantziz.
  • PRODUKTUAREN DESBERDINTZEA: Produktua kontsumitzaileentzat desberdina izatea. Bestela, homogeneoa da.
  • LEHIAREN INTENTSITATEA: Merkatuan aritzeko ahalegina edo tentsioa: publizitatea, kanpainak, etab.
  • GARDENTASUN MAILA: Produktu baten prezioa nondik datorren jakitea.
  • SARTZEKO ETA IRTETZEKO ASKATASUNA: Merkatu hesiak egon daitezke.

Merkatu Hesiak

Merkatuan sendotuta dauden enpresek enpresa berriak merkatuan sartzea eragozten duten faktoreak dira.

Sartzeko Hesiak

  • Kostu Abantailak: Lehiakideak baino kostu txikiagoak izatea.
  • Produktua Desberdintzea: Bezero bat marka, produktu edo zerbitzu bati leial izatea lortzea.
  • Kapital Inbertsioak: Merkatuan sartzeko egin beharreko inbertsio handiak.

Irtetzeko Hesiak

Enpresak merkatutik irteteagatik jasan beharreko kostuak edo inbertitutakoaren zati bat ez berreskuratzea (galerak).

LEHIA PERFEKTUKO MERKATUA

Ezaugarriak

  • Enpresa asko (prezio onartzaileak).
  • Produktu berdinak (homogeneoak).
  • Lehia handia.
  • Prezio gardentasun osoa.
  • Sartzeko eta irtetzeko askatasuna.

Merkatuaren faseak

  1. Hazkundea
  2. Asealdia
  3. Geldialdia
  4. Egonkortzea

LEHIA INPERFEKTUKO MERKATUAK

Lehia Monopolista

Ezaugarriak

  • Enpresa asko (merkatu kuota txikiak).
  • Produktua Desberdintzea: Produktuak behar berbera asetzen du, baina ez dute elkar guztiz ordezkatzen. Adibidez: Kanariar platanoak eta platano normalak.
  • Monopolista txikiz osatuta dago.

Funtzionamendua

Publizitatearen bitartez, enpresek produktuak desberdindu egiten dituzte. Kontsumitzaileek produktua desberdintzea da helburua. Tokiko eremuko lehia ez da publizitatean oinarritzen.

Oligopolioa

Ezaugarriak

  • Enpresa gutxi.
  • Produktu homogeneoa.
  • Publizitatea erabiltzen da lehiatzeko.
  • Kapital inbertsio handiak.

Funtzionamendua

Enpresen arteko harremanak bi motatakoak izan daitezke:

  1. Kolusiorik Gabe (Lehia):
    • Aurrea hartzeko merkataritza-politikak.
    • Prezio-gerrak.
    • Prezioan lidergoa.
  2. Kolusiozkoa (Kartela Osatuz):

    Kontsumitzaileen kalterako da. Gobernuak lehia askea babesten du (akordioak debekatuz), baina oso zaila da kartela dagoela frogatzea.

    Kartelak: Prezioa alde batera utzita lehiatzen dira, merkatu banaketa eginez.

Monopolioa

Enpresa bakar batek osatzen du eskari osoa. Berak du prezioa eta ekoizpen kopurua erabakitzeko ahalmena. Adibidez: Lurraldebus.

Merkatuan Sartzeko Hesiak

  1. Baliabide bat eskuratzeko esklusiba.
  2. Lege-eskubideak izatea:
    • A) Patenteak (Pribatua): Lege-babesa lortu, asmakizuna egin duenari ustiatzeko eskubidea denbora jakin baterako emanez. Bi aukera: patentea saldu edo oinordetzan utzi.
    • B) Administrazio-emakidak (Publikoa): Sektore publikoak enpresa bati uzten dio eskubide honen ustiaketa aldi baterako.
  3. Emandako zerbitzuen ezaugarriak.
  4. Kostu abantailak.

Deskargatu

PDF Word HTML

Ohiko galderak

Zer da lehia perfektua?

Lehia perfektua da enpresa asko daudenean, produktu berdinak saltzen dituztenean eta prezio gardentasun osoa dagoenean. Enpresek ez dute prezioan eragiteko ahalmenik eta merkatuko prezioa onartuta lehiatzen dute.

Zer da monopolioa?

Monopolioa enpresa bakar batek eskari osoa asetzen duen merkatua da. Enpresa horrek du prezioa eta ekoizpen kopurua erabakitzeko ahalmena.

Zer dira merkatu hesiak?

Merkatuan sendotuta dauden enpresek enpresa berriak merkatuan sartzea eragozten duten faktoreak dira. Adibideak dira kostu abantailak, produktua desberdintzea eta kapital inbertsio handiak.

Frogatu zeure burua

Berrikuspen-txartelak

Sakatu txartel bat erantzuna ikusteko.

Testa

1. Zein da lehia perfektuaren ezaugarri bat?
2. Zein faktore da merkatuan prezioa baldintzatzen duen garrantzitsuena?
3. Zein da merkatu hesi bat?
4. Zein ezaugarri dauka lehia monopolistak?
5. Zein da oligopolioaren ezaugarri bat?
6. Zer da kartela?
7. Zein da monopolioaren funtzionamendu ezaugarri bat?

AA bidez dokumentutik sortutako galderak: egiaztatu erantzunak testuarekin.