Nortasuna, Freud eta Esperimentu Psikologikoak

Nortasuna eta bere osagaiak

Nortasuna: herentzia genetikoaren eta gizabanakoaren ingurunearen (indibiduala eta soziala) arteko elkarrekintzaren emaitza da. Bereizgarri psikologikoak biltzen ditu.

Osagaiak:

• Tenperamendua: Oinarri neurofisiko, endokrino eta biokimikoa du; substratu gisa funtzionatzen du eta ez da aldatzen.
• Izaera: Aldakorra da, bizitzako jokabide eta ekintzen bidez eratzen baita.

Sigmund Freud eta Psikoanalisia

Eredu estrukturala

Inkontzientean kokatzen diren elementuak:

• Zera: Instintuak eta oinarri primitiboak. Jaiotzetik dago presente; bulkada, nahi inkontziente eta gogoen iturria da.
• Nia: Zeraren bulkadak asetzeko errealitatea kontuan hartzen duen alderdi arrazionala; pentsamendua eta iritzia barne hartzen ditu.
• Supernia: Murrizketaren eta moralitatearen aldea. Ni ideala (izan nahi duguna) eta niaren ideala (guri buruz dugun ideia) bereizten ditu.

Eredu topografikoa

• Kontzientea: Une bakoitzeko pentsamenduak eta pertsepzioak.
• Prekontzientea: Oroitzapenak; ez dira guztiz kontzienteak, baina erraz berreskuratu daitezke.
• Inkontzientea: Kontzientean ez dauden oroitzapenak eta desio erreprimituak. Portaeran eragina dute eta kontzientera pasatzen saiatzen dira.

Defentsa-mekanismoak

Gure buruaz gustatzen ez zaizkigun gauzak ezkutatzeko erabiltzen ditugu, hobeto sentitzeko eta gure burua engainatzeko. Ni ideala babesteko balio dute, eta nortasunaren arabera desberdinak izaten dira.

• Errepresioa: Sentimendu desatseginak baztertzea.
• Erregresioa: Bizitzan atzera egitea gauzak ahazteko.
• Sublimazioa: Bulkadak beste modu batean transmititzea (artea, kirola...).
• Proiekzioa: Norberaren arazoen errua beste bati botatzea.
• Arrazionalizazioa: Autojustifikazioa, zerbait onartu nahi ez denean.
• Formazio erreaktiboa: Gustatzen zaidala ez onartzea eta, ondorioz, mespretxatzea.
• Konbertsioa: Ezintasun fisikoak (buruko mina, etab.).
• Ukapena: Zerbait txarra gertatu dela ez onartzea.
• Disoziazioa: Beste "Ni" bat balitz bezala edo beste pertsona batek egingo balu bezala jokatzea.
• Identifikazioa: "Fan" izatea.
• Desplazamendua: Haserrea beste baten gainean desplazatzea.

Tenperamendu motak

• Extrobertituak (erantzun azkarrak): Kolerikoak eta odolberoak.
• Introbertituak (erantzun motelak): Flematikoak eta melankolikoak.

Esperimentu Psikologikoak

• Asch-en esperimentua: Irudiak eta makilak erakutsi; gezurra esatea eta taldeko presioa aztertu zen.
• Bandura (oldarkortasuna): Umeei panpina bat jotzen zuen pelikula bat erakutsi zitzaien, eta gero haiek ere jo egin zuten.
• Milgram (obedientzia): Deskarga elektrikoen bidezko obedientzia aztertu zuen.
• Rosenthal (Pigmalion efektua): Besteen espektatibek gure jokabidea baldintzatzen dutela frogatu zuen (adibidez, irakasleekin).
• Walter: Marshmallow (masmelo) esperimentua.
• Berlin: Irribarrea metroan.
• Harlow: Alanbrezko ama eta afektuaren garrantzia.