Nekazaritza Euskadin: Egoera, Erronkak eta Etorkizuna
Nekazaritza jardueraren garrantzia Euskadin
Nekazaritza jarduerak pisu txikia du Euskadiko ekonomian, bai lanean dauden biztanleen artean (2015ean, %1,3), bai BPGn (2015ean, %0,6). Hala ere, eskualdeen artean alde handiak daude. Sektore honek eginkizun garrantzitsua du, nekazaritza eta elikadura industrietarako, zein egurgintza eta papergintzarako lehen gaiak hornitzen baititu. Gainera, paisaiaren, naturaren eta kulturaren ondarea kontserbatzen laguntzen du.
Egoera demografikoa eta egitura
EAEko lurraldearen zati handi batean baldintzak zailak dira erliebearen ezaugarriak direla eta. 1960ko hamarkadatik aurrera, nekazaritzaren modernizazioak eta industriarako migrazioak biztanleriaren beherakada ekarri zuten. Gaur egun, biztanleria zahartuta dago eta kualifikazio espezifiko gutxi du.
Azken urteotan, landa-udalerri batzuek biztanleria irabazi dute, hirietatik datozen biztanleentzat bizitzeko leku erakargarriak bihurtu direlako. Ustiategien neurria oso aldakorra da: Araban handienak eta Gipuzkoan txikienak dira. Horietatik erdiek ez dute familia aurrera ateratzeko adina diru ematen, eta erretiroa hartzen ari diren herritarrak dira bertan lanean.
Ereduen arteko kontrastea
Nekazaritza teknikek eredu berri eta lehiakorra, eta eredu tradizionala aurrez aurre jartzen dituzte. Isurialde atlantikoan baserrietan sakabanatutako biztanleria da nagusi, eta isurialde mediterraneoan, aldiz, herri handietan bildutakoa.
Euskadiko landa-ingurunearen ezaugarriak
Euskadiko mediterraneoko landa-ingurunean (isurialde atlantiko eta mediterraneoaren banalerroko hegoaldean) ezaugarri hauek dira nagusi:
- Landa-biztanleria pilatuta dago.
- Ustiategien batez besteko neurria handitu egin da.
- Teknikak modernizatu dira eta produkzioa espezializatu da.
Nekazaritza eta basogintza
Lehorreko lurretan zerealak (Arabako haranetan) eta mahastiak (Arabako Errioxan) dira nagusi. Ureztaketan oinarritutako nekazaritzan artoa, bazka, azukrea eta patatak lantzen dira. Basogintzan, radiata pinua (zerrarako) eta eukaliptoa (altzari eta papergintzarako) dira nagusi.
Arazoak eta etorkizuneko erronkak
Sektoreak hainbat erronkari egin behar die aurre:
- Demografia: Biztanleriaren zahartzea eta errelebo falta.
- Ekonomia: Lehiakortasun urria eta dibertsifikazio beharra.
- Gizartea: Landa-inguru txikienetan ekipamendu falta.
- Ingurumena: Natura-hondamendiak (lehorteak, uholdeak, suteak).
Modernizazioa bultzatzeko, inbertsioak, azpiegituren hobekuntza (baso-bideak), Eusko Labela bezalako kalitate-markak eta merkaturatze-bide laburrak sustatzen ari dira. Azkenik, nekazaritza-hondakinen erabilera eraginkorra, produktu kimikoen zentzuzko erabilera eta nekazaritza ekologikoa bultzatzea funtsezkoa da sektorearen etorkizunerako.