Mitokondrioak eta Plastidoak: Egitura eta Funtzioak

MITOKONDRIOAK

Erreakzio kimikoak gertatzen dira zelulari beharrezko energia emateko. Itxura aldakorra du, eta kopurua zelularen beharraren araberakoa da: zenbat eta energia handiagoa behar, orduan eta mitokondrio gehiago.

ULTRAEGITURA

Mikroskopioz ikus daitezke: matrizea (barneko espazioa), mintz bikoitza eta mintzen arteko gunea.

OSAERA KIMIKOA

Mitokondrio Matrizea

• Mitokondrioko DNA molekulak bikoizten dira.
• Mitoerribosomak daude, erribosomak baino txikiagoak direnak.
• Kaltzio nahiz fosfato ioiak, ura eta entzima ugari ditu.

Barneko Mintza

Mintz plasmatikoak baino proteina gehiago ditu, eta mintzaren bitartez metabolitoak garraiatzeaz arduratzen diren proteinak ere baditu.

Kanpoko Mintza

Entzima-jarduera duten proteinak ditu. Barneko mintza, aldiz, oso iragazgaitza da.

Mintzen Arteko Gunea

Gune horren osaera eta zitosolarena antzekoak dira, eta hainbat entzima ditu.

FUNTZIOAK

Energia lortzea da funtziorik nagusiena. Zelula-arnasketaren bidez jasotzen da energia, eta arnasketa hori mitokondrioko hainbat guneetan gertatzen da.

PLASTOAK

Landareen zeluletan baino ez dauden organulu zitoplasmatikoak dira.

SAILKAPENA

Substantziak metatzeko gaitasunaren araberakoa da:

• Kromoplastoak: Pigmentuak biltzen dituzte. Kloroplastoak klorofila sintetizatzen eta metatzen dute.
• Leukoplastoak: Ez dute kolorerik eta substantziak metatzen dituzte. Energia-iturri gisa erabiltzen dira fotosintesia egiten ez duten ehunetan. Aminoplastoak, oleoplastoak eta proteinoplastoak daude.

KLOROPLASTOAK

Klorofilaren eraginez kolore berdea dute. Kromoplasto batzuk dira, eta zelula eukarioto fotosintetikoetan daude. Mugikorrak dira eta argia jasotzen duen zelularen aldea bilatzen dute.

ULTRAEGITURA

Kloroplastoa mintz bikoitz batek mugatzen du. Mugatzen duen erdiko eremua zabala da; eremu horrek estroma izena hartzen du. Estroman, beste mintz mota bat dago, mintz tilakoidala; mintz horrek tilakoide izeneko disko zapal batzuen forma osatzen du.

OSAERA KIMIKOA

Estromaren Osagaiak

• DNA bikoitz eta biribila.
• Erribosomak.
• Almidoi-pikorren moduko inklusioak eta lipido-inklusioak.
• Entzimak.

Mintzak

Mintz bikoitzek ez dute klorofilarik. Kanpoko mintzak proteina batzuk (porinak) ditu.

FUNTZIOA

Kloroplastoak fotosintesiaren arduradunak dira. Eguzki-energia jaso, eta glukosa sintetizatzeko erabiltzen dute, CO₂ eta H₂O erabiliz.