Mitoa, Logosa eta Greziar Filosofiaren Oinarrizko Kontzeptuak

Mitoa eta Logosa

Kondaira sakratua eta mistikoa da. Jainkoak dira protagonistak. Errealitatea nolakoa den azaltzeko jainkoen ekintza azpimarratzen da.

Kosmogonikoak: Kosmosaren sorrera deskribatzen dute.
Sorburu-mitoak: Animaliak, gizakiak eta abar nola sortuak izan ziren azaltzen dute.
Eskatologikoak: Kosmosaren amaiera deskribatzen dute.

Mitoa: Jainkozko izakiei edota heroiei buruz sortutako kontakizunak dira. Azalpen mitikoaren arabera, naturaren gertaerak Jainkoek agintzen dituzte eta, beraz, kapritxosoak dira. Mitoek ez dute egiaztapenik behar, sinetsi egiten dira.
Logos: Greziar termino honek esanahi asko ditu: hitza, pentsamendua, kontzeptua, arrazoia, adimena... Oro har, arrazoizko hitza edo azalpena esan nahi du. Azalpen logikoak natura behatu eta ondorio logikoak ateratzea eskatzen du.
Physis: Natura. Izaki guztien osotasuna. Aldakorra, dinamikoa eta legeztatua. Bi maila ditu: Agerikoa, zentzumenen bidez ezagutzen dena, eta Izkutukoa, zentzumenen bidez ezin ikus daitekeena.
Kosmos: Ordena. Natura kosmos bat da, osotasun ordenatua, dinamikoa eta legeztatua delako. Kosmosari kaosa kontrajartzen zaio.
Kaos: Desordena, anabasa, nahaste-borrastea. Zerbait kaotikoa da inongo legerik edo araurik indarrean ez dagoenean.
Arje: Grekoz sorburua edo lehen gaia adierazten duen hitza. Naturaren oinarri materiala, nondik gauza guztiak sortzen diren eta zerez gauza guztiak eginda dauden.

Apeiron: Zehaztugabea, formagabea... Anaximandroren arjea. Formarik gabeko sorburuko materia.
Homeomeriak: Haziak dira. Anaxagorarentzat Naturaren sorburuko materia. Infinituak kopuruz. Nousak antolatzen ditu.
Nous: Jainkozko Adimen kosmikoa. Naturaren haziez baliatzen da kosmoa sortzeko.
Atomoak: Zatiezinak diren partikula materialak. Infinituak kopuruz. Mugikorrak. Leuzipo eta Demokritorentzat naturaren arjeak dira.