Metafisika Modernoa, Liberalismoa eta Substantziaren Teoria

Eztabaida metafisiko modernoa

Metafisika modernoaren abiapuntua galdera nagusi bat da: zer da errealitatea eta zein da haren azken egitura? Galdera hori substantziaren arazoaren bidez azaltzen da, hau da, berez existitzen dena eta gainerako guztiaren oinarria dena. Erdi Aroan gai hau teologiarekin lotuta zegoen, baina Modernitatean, zientzia modernoaren garapenarekin eta arrazionalismoaren hedapenarekin batera, filosofoek errealitatea modu arrazional eta sistematikoan azaldu nahi izan zuten.

Substantziaren inguruko ikuspegiak

• René Descartes: Dualismoa proposatu zuen (res cogitans eta res extensa).
• Baruch Spinoza: Monismoa defendatu zuen; substantzia bakarra dago, Jainkoa edo Natura.
• Gottfried Wilhelm Leibniz: Pluralismo metafisikoa; errealitatea monada inmaterialez osatuta dago.
• David Hume: Enpirismoa; substantziaren ideia adimenaren fikzioa dela kritikatu zuen.

Utilitarismoa eta liberalismo politikoa

Kapitalismoa sistema ekonomiko eta politiko bat da, historian zehar forma desberdinak hartu dituena. Oro har, kapitalismoak jabetza pribatuan oinarritzen du bere egitura: produkzio-bideak eta ondasunak pertsona edo enpresa pribatuen esku daude, eta jarduera ekonomikoa merkatuaren bidez antolatzen da.

Liberalismoaren eta utilitarismoaren oinarriak

Liberalismo politikoak (Hobbes, Locke) norbanakoaren askatasuna eta jabetza pribatua aldarrikatzen ditu. Bestalde, utilitarismoak (Bentham, Mill) ekintzen balio morala ondorioen arabera neurtzen du: "zorionik handiena pertsona gehienentzat".

B Substantzien teoria kartesiarra

René Descartesen metafisikan, substantziaren kontzeptuak garrantzi handia du. Bere pentsamenduan, lehen errealitatea Ni pentsatzailea da, hau da, res cogitans. Principia Philosophiae lanean azaltzen duenez, substantzia bere kabuz existitzen den gauza da.

Mekanizismoa eta substantzien komunikazioa

Gorputzei dagokienez, Descartesek ikuspegi mekanizista garatzen du: materia egitura matematiko eta geometriko batera murrizten du (res extensa). Hala ere, teoria honek substantzien komunikazioaren arazoa sortzen du: nola eragiten diote elkarri adimenak eta gorputzak? Descartesek arazo hau azaltzeko Jainkoarengana jotzen du, mundua eta pentsamendua bateragarriak izan daitezen sortu baitzituen.