Merkataritza: Iraganetik Gaur Egunera

Merkataritza

Ekoizleen eta kontsumitzaileen artean salgaiak eta zerbitzuak ordainketa baten truke salerostan datza, biztanleriaren beharrak asetzeko helburuarekin.

Merkataritzaren oinarrizko elementuak

• Eskaintza eta eskaria: ondasuna edo zerbitzua eskaintzen duen saltzailea eta hori eskuratzen duen eroslea.
• Salgaiak: ondasunak edo zerbitzuak.
• Ordainketa: lehen trukea erabiltzen zen, baina gaur egun dirua eta bestelako ordainketa-moduak erabiltzen dira.
• Merkatua: zehatza izan daiteke salgaiak fisikoki lekuan badaude, edo abstraktua, salgaiak fisikoki ez badaude.

Merkataritzaren bilakaera

Merkataritza iraganean

Industria-aurreko garaian, ondasun-produkzio urriak, biztanleriaren erosahalmen txikiak eta garraioaren zailtasunek mugatzen zuten merkataritza. Oinarrizko salgaien tokiko merkataritza nagusitzen zen, eta nazioarteko merkataritza dirudunentzako zen.

Industria-garaian, produkzioaren gorakadak, erosahalmenaren hobekuntzak eta garraioaren garapenak barne eta kanpo merkataritza areagotu zituzten.

Merkataritza gaur egun

• Produktuen eskaintza dibertsifikatu da kontsumitzaile gehiago izateko, eta beste salmenta modu batzuk baliatzen ditu (autozerbitzua).
• Eskariak erosteko gaitasuna handitu du eta dibertsifikatu da adinari, sexuari eta jatorriari dagokienez. Informazio hobea du markei, kalitateei eta prezioei buruz, eta erosketa aisiarekin lotzen du.
• Teknologia berriak merkataritza-ekipamenduan (datafonoak), erosketan (internet) eta ordainketan (txartela) erabiltzen dira. Barne merkataritza handitu da eta kanpo merkataritza globalizatu.

Barne merkataritza

Herrialde bateko mugen barruan egiten da.

• Handizkako merkataritza: salgai-kantitate handiak erosten dizkie zuzenean ekoizleei eta gero beste merkatari edo enpresa batzuei saltzen dizkie.
• Txikizkako merkataritza: salgaiak zuzenean kontsumitzaileei saltzen dizkie merkataritza-establezimenduen bitartez. Desberdintasunak daude saltoki tradizionalen (denda espezializatuak, udal-merkatuak, azokak: tamaina txikikoak) eta merkataritza-azalera handien (supermerkatuak eta hipermerkatuak: handiak, produktu-sorta zabalak eta autozerbitzua) artean.

Merkataritza eremuak

• Merkataritza-establezimendurik ugarienak eta espezializatuenak hirietan daude.
• Hiri-erdigunean: merkataritza tradizionala kokatzen da, kale eta plaza zehatz batzuetan zehar ezarritako denda txikietan. Eremu hauek azalera handien konkurrentzia, erdigune historiko batzuen andeatze eta trafikoaren pilaketa pairatzen dute. Ondorioei aurre egiteko, establezimenduak modernizatzen dira.
• Hirien periferian, merkataritza-azalera handiak ezarri ohi dira. Horien presentziak ingurunearen berregituratze nabarmena eragiten du. Zonari balioa ematen diote, hirugarren sektoreko bestelako jarduerak ezartzeko, kasu askotan aisiarekin lotuta (zinema, kafetegiak...). Horren guztiaren emaitza merkataritza- eta aisia-eremu erraldoiak dira.
• Landa-eremuetan, saltokiak merkataritza-etxeetan kokatzen dira. Denda tradizionalak dira eta erabilera arrunteko produktuak saltzen dituzte. Hiri-merkataritzaren konkurrentziaren mehatxupean daude.