Mendizabalen desamortizazio dekretua testu iruzkina

Aurrean daukagun testua 1936. Urtean Juan Alvarez de Mendizabalek

xedatutako desamortizazio legearen pasarte bat da. Testu historiko juridikoa da

lege eran argitaratuta dagoelako, eta eduki politiko-ekonomikoak lantzen ditu.

Egile bakarra du, Juan Alvarez de Mendizabal, Maria Kristinaren ogasun

ministroa. Nahiz eta Madrilgo Gazetan argitara, testua erreginari zegoen

zuzenduta. 1836ko otsailaren 21ean idatzi zen, La Granjan gertatutako

altxamendua eta gero. Legeak hiru helburu izan zituen: Lur jota zegoen ogasuna

konpontzea, liberalismoaren aldeko oinari sozial bat eratzea eta Elizaren boterea

murriztea.

Testuaren gaia Juan Alvarez de Mendizabal ogasun ministroak 1836an

aldarritutako desamortizazio legea da, nazioaren jabego ziren lurrak

desamortizatzea ahalbidetzen zuena. Bigarren mailako ideiak Legea

aprobatzeko arrazoiak eta onurak adierazten dituzte:

- (1.Paragrafoa). Paragrafo honetan lur eklesiastikoen desamortizazioari

ekiteko kausak zehazten dira: ‘’emandako hitza betetzea’’ (liberalismoari

erreferentzia eginez), antolamendu eta administrazio politiko txar batek

baina batez ere 1. Guda Karlistak sortutako zor nazionalari ‘’berme

positiboa ematea’’, ‘’zorion publikoaren iturria zabaltzea’’, ‘’hildako

aberastasuna berpiztea’’ (maila desberdinetako eliza kongregazioek

eskuratutako eta landu gabeko lurrekin erlazionatuta), ‘’industriako eta

zirkulazioko kanaletako oztopoak kentzea da’’ (Espainian industrializazio

prozesua hasteko behar den kapitalaren beharra)... Gainera, erregina

dekretuaren alde egiteko lexikoa erabiltzen du egileak.

- (2.Paragrafoa). Azkenengo paragrafo honetan aurreko paragrafoan

esandako berresten da eta bi onura aipatzen ditu: ‘’zor publiko handiaren

kopurua murrizteko’’ eta ‘’jabe familia oparoa sortzeko’’ (lur horiek

salmentan ipiniz gero, burgesia eta jabe handiak Isabel II.Aren aldeko

jarrera hartuko luketelako). Hala ere, Mendizabal beste helburu bat izan

zuen, paperean idatzi nahi izan ez zuena: Elizari boterea kentzea.

Testua ulertzea ahalbidetzen duten kontzeptu batzuk argituko ditugu:

- NAZIOAREN JABEGO: Erlijio kongregazioak desagertu zirenez hauen

lurrak Estatuaren pean egotera pasatu ziren.

- ZOR NAZIONALA: Estatu batek partikular baten edo beste estatu batengan

dituen zorren multzoa.

- HILDAKO ABERASTASUNA : Garaiko lur gehienak landu gabe zeuden

Elizarenak zirelako. Hauek ez aprobetxatzeak galera publiko bat zen.

- DESAMORTIZAZIO : Orden egoeren bidez (dekretua,legea) transmititzen

ez diren ondasunak eta eliza eta auzo lurrak konfiskatzea ondoren salmenta

publikoan jartzeko. Espainian abiarazi zen lehenengo desamortizazioa

Godoy ministroak egin zuen 1798. Urtean gerrak sortutako Ogasun baliabide

galerengatik.