Lurraren barrualdearen osaera eta egitura: Ereduak

1. Lurraren barrualdearen osaera eta egitura

Lurraren osaera eta egitura azaltzen saiatzen diren eredu aipagarrienak hauek dira:

a) Eredu estatikoa edo geokimikoa

Ikuspuntu mineralogikotik sortua, geruzen konposizioaren arabera sailkatzen da. Dentsitatearen araberako banaketa:

• Lurrazala: Mohorovicic-en etenuneraino (10-70 km artekoa).
  • Lurrazal ozeanikoa: 5-10 km
  • Lurrazal kontinentala: 20-70 km
• Mantua: Gutenberg-en etenuneraino (70-2900 km artekoa).
• Nukleoa: Fe eta Ni.
  • Kanpoko nukleoa: Lehman-en etenuneraino (2900-5150 km).
  • Barneko nukleoa: Lurraren erdiguneraino (5150-6350 km).

b) Eredu dinamikoa edo geodinamikoa

Geruzen egoera fisikoan (solidoa, likidoa) eta propietate mekanikoetan (zurruna, plastikoa edo fluidoa) oinarritzen da: Litosfera, Astenosfera, Mesosfera eta Endosfera.

Litosfera

Geruza mistoa eta zurruna da. Lurrazalak eta goi-mantuaren kanpoaldeak osatzen dute.

• Litosfera kontinentala: Lurrazal kontinentala + goi-mantuaren zatia (100-300 km). Osaera: H. sedimentarioa + Granitoa + H. metamorfikoa.
• Litosfera ozeanikoa: Lurrazal ozeanikoa + goi-mantuaren zatia (20-100 km). Osaera: H. sedimentarioa + Basaltoa + H. metamorfikoa.

Litosferaren azpiko goi-mantua solidoa da, baina presio eta tenperatura altuengatik fluido likatsu gisa portatzen da. Mugimendu horrek litosfera blokeetan puskatzen du, plaka litosferikoak sortuz.

Astenosfera

• Litosfera eta mesosferaren artean dago.
• Gaur egun goi-mantuaren zatitzat hartzen da.
• Geruza plastikoa da, fluido gisa jokatzen du.

Mesosfera

• Behe mantua hartzen du (670 km-ko sakoneratik, Repetti, D-geruzeraino, 2700 km).
• Solidoa bada ere, fluidoen gisa mugitzen da oso poliki.
• Subdukzio eremuetako plakak beherantz egiten uzten du eta D geruzako magma-lumei gorantz.

Endosfera

Kanpo eta barruko nukleoak hartzen ditu. Kanpoaldean urtua dago eta barrualdean zurruna.