Lurra aztertzeko metodoak: zuzeneko eta zeharkakoak
Lurra aztertzeko metodoak
Planeta nola den ezagutzeko metodo asko daude. Horietatik batek ere ez digu informazio osoa ematen, baina batetik eta bestetik ateratako datu guztiak bildu ondoren lortu da Lurra gaur egun ezagutzen dugun bezala ezagutzea. Zuzeneko metodoek geruzen ezaugarriak zuzenean neurtzeko aukera ematen dute. Hala eta guztiz ere, Lurraren ezaugarrien berri jakiteko erabiltzen diren metodo gehienak zeharkakoak dira. Zeharkako metodoetan, kanpotik lortzen diren datuak erabiltzen dira, adibidez, sakoneko harrien konposizioa, dentsitatea, tenperatura eta egitura. Lurrak egoera fisiko eta konposizio desberdineko geruzak ditu: atmosfera, hidrosfera eta geosfera.
Zuzeneko eta zeharkako metodoen azalpena
Zuzeneko eta zeharkako metodoak elkar osatzen dute. Zuzeneko neurketek eta laginek informazio mikroskopikoa eman dezakete eta zeharkako neurketek, berriz, kanpotik lortutako seinaleek informazio makroskopikoa ematen dute geruzen tenperaturari, dentsitateari eta egiturei buruz.
Zuzeneko metodoak
Zuzeneko metodo nagusiak lur-geruzen ezaugarriak "in situ", hau da, bertan neurtzea, edo laginak bertatik hartu eta gero laborategian aztertzea dira. Geosferari buruzko zenbait datu harriak (azalekoak eta zundaketa-lanetan lortutakoak) aztertuz lortu dira. Zundaketetan orain arte iritsi den sakontasun handiena 13 km ingurukoa da. Geosferaren konposizioari buruzko informazioa lortzeko zuzeneko beste metodo bat meteoritoen azterketa da; meteoritoak, izan ere, planetak eratu zituzten materialen hondakinak dira. Gehienbat burdinaz eta nikelez osatutako meteorito mota jakin bat —sideritoa— adibidez, Lurraren barnealdean antzekoa den konposizioa egon daitekeela pentsarazten digu.
Zeharkako metodoak
Zeharkako metodoek kanpotik neurtutako seinaleak erabiltzen dituzte, eta horien artean hainbat teknika bereizten dira. Adibidez:
- Metodo grabimetrikoa: grabitatea lurreko hainbat lekutan neurtzea da, eta balio hori leku horietako bakoitzak teorian izan beharko lukeen grabitate-balioarekin alderatzen da. Neurketek informazio geometrikoa eta dentsitateari buruzko ondorioak ematen dituzte: neurtutako grabitate-balioak teorian baino txikiagoak badira, lekuko azpian dentsitate txikiko harkaitzak egon daitezke; balioak handiagoak badira, dentsitate handiko harkaitzak daude.
Beste zeharkako teknika batzuk ere badaude (adibidez seismologia, magnetometria, erradiazio-neurketak), eta guztiak elkarrekin erabilita Lurraren barru-egitura eta konposizioari buruzko irudi osatuagoa lortzen da.