Logika eta Falaziak: Oinarrizko Kontzeptuak
Inferentzia-arau nagusiak
- Modus ponens: Baldintza bat betetzen bada eta baldintzaren aurrekaria betetzen bada, orduan nahitaez atzekaria beteko da.
- Modus tollens: Baldintza bat betetzen bada eta atzekaria betetzen ez bada, orduan aurrekaria ez da beteko.
- Silogismo hipotetikoa: Bi baldintza betetzen badira eta lehenengoaren atzekaria bigarrenaren aurrekaria bada, orduan lehenengoaren aurrekariaz eta bigarrenaren atzekariaz osatutako baldintza beteko da.
- Silogismo disjuntiboa: Disjuntzio bat betetzen bada eta bertako elementuetako bat betetzen ez bada, orduan beste elementua beteko da.
- Dilema konstruktiboa: Bi baldintza betetzen badira eta aurrekarien disjuntzioa betetzen bada, orduan atzekarien disjuntzioa beteko da.
2.3 Falazia diren argudioak
Falazia hitza latinezko fallo aditzetik dator; aditz horrek bi adiera ditu: engainatu eta huts egin. Falazia oker arrazoitzearen ondorioa dela esan daiteke; hartzailea nahasarazteko asmoz egindako argudioa da falazia, egiazkoaren itxura duen argudio faltsua.
Falazia formalak
Argudio okerrak dira, premisetatik nahitaez eratortzen ez diren ondorioez osatuak. Hala ere, falazia mota hauek argudio zuzenen antza dute. Dedukzioaren eta indukzioaren eremuan gertatzen dira:
- Atzekaria baieztatzearen falazia: Modus ponens delakoa oker erabiltzean datza. Eskema honi erantzuten dio: [(p→q) eta q] → p. Adibidez: Jon iritsi bada, jendea dago etxean. Beraz, Jon iritsi da.
- Aurrekaria ukatzearen falazia: Modus tollens delakoa oker erabiltzean datza. Eskema honi erantzuten dio: [(p→q) eta ¬p] → ¬q. Adibidez: Jon iritsi bada, jendea dago etxean. Jon ez da iritsi. Beraz, ez dago jenderik etxean.
- Orokortzearen falazia: Osotasun bati bere elementuetako batean edo elementu gutxitan ikusitako ezaugarri edo propietate bat egoztean datza.