Liberalismoa eta nazionalismoa: 1848ko iraultza eta hesteen digestioa

Liberalismoa eta nazionalismoa

Frantziako Iraultzak zabaldutako printzipioek liberalismoaren oinarri ideologikoak osatu zituzten: gizaki bakoitzaren askatasuna eta pentsamendu-, adierazpen-, bilera- eta elkarte-askatasuna. Liberalismoa doktrina politiko baten gisara finkatu zen, ezaugarri hauekin: parlamentuzko sistema, errege-erregimenaren botere mugatzea, botere-banaketa, boto-eskubidea eta konstituzioak egitea.

Bi ideia zabaldu ziren: nazio-subiranotasuna, hau da, nazioa legez berdinak diren herritarrek osatzen dutela, eta nazionalismoa. Bilbarrak printzipio horiek guztiak errefusatu zituzten. Xede liberal-nazionalek etengabe hedatzen jarraitu zuten irailo-boladetan, herriak eta nazioak antzinako erregimena amaitzeko borrokatu zirelarik.

1848ko iraultza: herrien udaberria

Agintariek zalantza zuten 1848an piztutako mugimendu iraultzaile guztiekiko. Porrotak porrot, 1848an abiatutako ideal eta mugimenduen ondorioz, bateratze nazionalak gertatu ziren (Italia eta Alemania), Europako sistema politikoetan erreforma liberalak egin ziren eta, azkenean, liberalismoa demokraziarantz bilakatu zen, sufragio unibertsala ezarriz.

Hesteak: anatomia eta funtzioa

Hesteh mehea 6-7 metro luze da, eta hiru zatitan banatzen da: duodenoa, jejunoa eta ileona.

1. Duodenoa erretroperitoneala da eta abdomenaren horman finkatuta dago. Hesteko mehearen beste atalak abdomen barrunbean daude, peritoneoari lotuta.
2. Hesteko mehearen mukosaren tolesturak handiagoak dira duodenoan eta jejuno proximalean, eta ileon distalean txikiagoak. Horrek xurgapen prozesua duodenoan eta jejunoan gauzatzea errazten du.
3. Ileonean hesteko nodulu linfoidea agerikoa da, defentsa-lanetan parte hartuz.

Hesteko mehearen jariakinak

Hesteko mehearen jariakina hainbat zelulek ekoizten dute:

• Zelula kaliziformeek mukia jariatzen dute epitelioa babesteko.
• Zelula epitelialek entzimak jariatzen dituzte (amilasa).
• Defentsarako zelulek IgA eta IgM immunoglobulinak jariatzen dituzte.

Mugimenduak eta kontrol hormonala

Hesteko mehean mugimenduak sortzen dira kimoaren nahasketa eta propultsioa errazteko. Duodenoan urdaileti atera den kimoaren azidotasuna neutralizatzen da, eta elikagaien digestioak jarraitzeko moduan egoten da hesteko mehearen xurgapena posible izan dadin. Hesteko mehearen jariakina hormona eta nerbio-sistemaren bidez kontrolatzen da. Duodenoaren mukosak bi hormona ekoizten ditu: sekretina eta kolezistokinina. Sekretinak araren jariapena estimulatzen du eta kolezistokininak kolezistoaren jariapena.