Katabolismoa eta Anabolismoa: Zelula Arnasketa, Hartzidura eta Fotosintesia

Katabolismoa

Katabolismoa: Erreakzio kimikoen bidez, molekula konplexu eta erreduzituak (elektroi eta protoi irabaziak dituztenak) molekula bakunago eta oxidatuetara degradatzen dira. Eraldaketa horietan energia (E), elektroiak (e-) eta protoiak (p+) askatzen dira.

Zelula Arnasketa

Zelula arnasketa: Glukosa molekula baten erabateko oxidazioa da. Prozesu horretan, molekula hori eraldatu egiten da, O₂ molekulen presentzian, CO₂ eta H₂O motako hainbat molekula sortuz. Prozesuak 38 ATP molekula sintetizatzeko energia (E) askatzen du. Erredox prozesua da: glukosa molekula oxidatu egiten da CO₂ lortu arte, eta O₂ ur-molekulara erreduzitzen da. Bi etapak ez dira aldi berean gertatzen.

Zelula Arnasketaren Etapak

1. Zitoplasman glukolisia gertatzen da: 6 karbono (C) atomoz osatutako glukosa molekula aldatu, hiru C atomoz osatutako azido pirubikoko 2 molekula sortu, eta 2 ATP eratzen dira.
2. Azido pirubikoko 2 molekulak mitokondrian sartu eta azido azetiko bihurtzen dira. Krebs-en zikloa izeneko prozesu ziklikoaren bidez, oxidatu egiten da, eta CO₂ sortzen da hondakin-produktu gisa. Elektroiak (e-), protoiak (p+) eta energia (E) askatzen dira.
3. Mintz mitokondrialetan, garraiatutako elektroiak (e-) eta protoiak (p+) O₂-ra iristen dira, eta O₂ erreduzitu egiten da, H₂O molekulak sortuz. Oxidazioan askatutako energia (E) ATP sintetizatzeko erabiltzen da.

Hartzidurak

Hartzidurak: Prozesu anaerobikoak dira (hau da, oxigenorik gabe egiten dira), eta amaierako produktuak energia asko dauka.

• Hartzidura alkoholikoa: Organismo jakin batzuetan gertatzen da (oxigenorik ezean!), adibidez, legamietan. Kasu honetan, azido pirubikoa alkohol etiliko eta CO₂ bihurtzen da.
• Hartzidura laktikoa: Azido pirubikoa erreduzitu eta azido laktiko bihurtzen da. Adibidez, esnekiak ekoizteko erabiltzen da.

Prozesu Anabolikoa: Fotosintesia

Fotosintesia prozesu anabolikoa da. Honen bidez, zelula autotrofoek materia organikoa sintetizatzen dute, adibidez, glukosa, materia inorganikotik (CO₂ eta H₂O) eta argi-energia baliatuz.

Fotosintesiaren Faseak

Fotosintesia erreakzio multzo oso konplexu baten bidez betetzen da, bi etapatan:

• Fase argitsua: Kloroplastoetako tilakoideen mintzetan gertatzen da. Klorofilak argiaren energia hartzen du, protoiak (p+), neutroiak (n) eta elektroiak (e-) lortuz. O₂ atmosferara askatzen da. Argi-energiaren zati bat ATP sintetizatzeko erabiltzen da, argi-energia energia kimiko bihurtuz.
• Fase iluna: Estroman gertatzen da, Calvinen zikloa deritzon ibilbidean. Fase argitsuan sortutako ATP molekulak CO₂ molekula glukosara erreduzitzen dute. Glukosa zelula-arnasketaren bidez energia ekoizteko erabiltzen da. Konposatu organiko guztien sintesiaz arduratzen da.