Iraiz Aparatua: Funtzioak, Osagaiak eta Gernuaren Eraketa

Iraiz Aparatua: Hondakinak Kanporatzeko Sistema

Iraiz aparatua metabolismo zelularraren ondorioz sortu eta odolak garraiatzen dituen hondakinak kanporatzeko prozesua da, iraizketa.

Gernu-Sistema

Giltzurrunak: sabel barrunbearen atzealdean eta bizkarrezurraren alde banatan daude. Odola iragazten dute hondakinak kentzeko, eta emaitza gernua da. Giltzurrun arteriak ailegatzen dira eta giltzurrun zain bana ateratzen. Giltzurrun pelbisak gernua bildu eta gernubideetara eramaten du.

Gernubideak: gernua giltzurrunetatik kanporantz garraiatzen duten hodiak dira. Ureterrek gernu maskuria eta uretrak osatzen dituzte. Gernua ureterren bidez kanporatzen da maskuritik.

Beste Organo Iraizleak

• Birikak: arnasketan sortzen den CO₂ kanporatzen dute.
• Gibela: digestioaren eta botikak hartzearen ondorioz sortutako hondakinak kanporatzen ditu gorotzetan.
• Izerdi guruinak: lurrazalean dauden guruin exokrinoak dira, izerdia sortzen dute. Izerdiaren konposizioa gernuaren oso antzekoa da, kontzentrazio txikiagoan. Izerdiak gorputzeko tenperatura erregulatzen du eta lurrazala hobetzen du.

Giltzurrunen Funtzionamendua: Nefronak

Giltzurrunak nefronaz osatuak daude, eta haiek odola iragazi eta gernua eratzen dute. Nefrona giltzurrunaren unitate funtzionala da.

Nefronaren Osagaiak

• Malpighiren glomerulua: kapilarrez osatua. Odola arteriola aferente batez iritsi eta eferente batez ateratzen da.
• Bowman kapsula: kopa itxurako inbaginazioa, bi mintz ditu eta glomerulua ia erabat eratzen du. Kapsulak eta glomeruluak eratzen dituen multzoari giltzurrun korpuskulu esaten zaio.
• Giltzurrun tubulua: hodi biltzaile batera iristen den konduktu estua eta luzera aldakorrekoa.

Iragazpena giltzurrun korpuskuluetan egiten da, eta birxurgapena eta jariaketa tubuluetan. Ornodunek luzeak eta mordoilo baten bilduak dituzte, tartean Henleren lakioa dute (ur xurgapenean espezializatua).

Giltzurrunaren Egitura

• Azala: nefronen korpuskuluak biltzen dituen kanpoko geruza.
• Muina (piramideak): Henleren lakioa eta hodi biltzaileak ditu.
• Pelbisa: hodi biltzaileek gernua botatzen dute inbutu itxurako barrunbea, uretra bertan hasten da.

Gernuaren Eraketa

Gernua nefronetan sortzen da:

1. Iragazketa: odol plasmako substantziak, giltzurrun arteriak ekarriak, glomeruluiko kapilarren pareta mehean zehar Bowmanen kapsularen barrualdera igarotzean datza.
2. Birxurgapena: iragazitako substantzien artean batzuk odolera igarotzean datza. Prozesu selektiboa da, organismoak eskatzen duena soilik birxurgatzen du.