Iraitz Aparatuaren Funtzionamendua: Galderak eta Erantzunak
1. Zein da iraitz aparatuaren funtzio nagusia eta zein organoz dago osatuta?
Iraitz aparatuaren funtzio nagusia hondakinak gorputzetik kanporatzea da, gernuaren edo izerdiaren bitartez.
Lau organoz osatuta dago: giltzurrunak, ureterrak, maskuria eta uretra.
2. Zer da nefrona?
Giltzurrunak osatzen dituzten unitate funtzionalak dira; bakoitzaren barruan milioika nefrona daude. Haien funtzio nagusia odola garbitzea da.
3. Dialisi motak
Odola iragazi eta gorputzeko hondakin arriskutsuak, gehiegizko gatza eta ura kentzeko bi mota daude:
- Hemodialisia: Giltzurrunen lana makina baten bidez egiten da.
- Dialisi peritoneala: Gorputzaren barne-mintza erabiltzen da odola iragazteko.
4. Noiz hasten gara izerditan?
Gure gorputzaren tenperatura 37 ºC-tik gorakoa denean, ura eta gatza kanporatzen ditu tenperatura erregulatzeko.
5. Zeintzuk dira gernuaren formazioaren faseak?
(Prozesu hau nefronetan gertatzen da)
- Iragazketa: Odola iragazi, hondakinak eta mantenugaiak (glukosa, aminoazidoak, gatzak) bereiziz. Plasmaren % 20 iragazten da (180 L/egun).
- Hodietako birxurgapena: Mantenugaiak odolera itzultzen dira eta hondakinak hodietan geratzen dira.
- Hodietako jariaketa: Hondakinak maskuriara garraiatzen dira gernua sortzeko.
6. Zergatik aldatzen da gernuaren kontzentrazioa?
Hainbat faktorek eragiten dute: hidratazio txarrak, gatz askoko dietak, hormona-aldaketek, botiken kontsumoak eta bihotzeko, gibeleko, giltzurrunetako edo tiroideetako gaixotasunek.
7. Zein da gernuaren osagai ugariena eta zein da haren funtzioa?
Gernuaren osagai nagusia ura da; ondoren, hondakin nitrogenatuak (urea bezala) eta gatzak ditu. Haren funtzioak dira: metabolismo zelularreko substantzia toxikoak, drogak eta alkohola kanporatzea, kontrol elektrolitikoa egitea, presio arteriala erregulatzea eta azido-base oreka mantentzea.
8. Nola jakin daiteke proteinuria duzula?
Gernua marroixka agertzen denean. Glomerulonefritis, infekzio, diabetes edo gernuan proteinak daudenean gertatzen da.
9. Zer organori eragiten dio zistitisak?
Maskuriaren inflamazioa da. Arriskutsua izan daiteke infekzioa giltzurrunetara hedatzen bada.