Industrializazio aurreko hiria Espainian: Bilakaera historikoa

Industrializazio aurreko hiria Espainian

Hirien hasieratik XIX. mendeko industrializazioaren hasierara arteko garaia hartzen du prozesu honek. Garai honetako ezaugarri nagusiak honako hauek dira:

• Urbanizazio-tasa: Ehunekoa txikia eta egonkorra zen; hiriko biztanleriaren batez bestekoa 5.000-10.000 biztanle ingurukoa zen.
• Faktoreak: Estrategiko-militarrak, politiko-administratiboak, ekonomikoak, erlijiozkoak eta kulturalak ziren.
• Espazioa: Urbanizatutako eremua murriztua zen eta inguruko landa-eremuetako espaziotik bereizita zegoen, normalean harresi baten bitartez.

Hiru etapa nagusi bereizi daitezke: Antzinaroa, Erdi Aroa eta Aro Modernoa.

Antzinaroa: Lehen hiriak eta erromanizazioa

Espainiako lehen hiriak K.a. VIII. mendean agertu ziren, feniziarren eta greziarren kolonizazioarekin lotuta. Garai hartan Cadiz eta Ampurias bezalako hiriak sortu ziren. Gainerako lurraldeetan, indigenen kokalekuak protohiriak ziren oraindik.

Erromanizazioarekin hiri asko sortu ziren eta haien funtzioak politiko-militarrak, administratiboak eta ekonomikoak ziren. Erromatarrek komunikabideen bitartez lotutako hiri-sare egituratu bat sortu zuten. Hala ere, erromatarren boterearen gainbeherak eta germaniarren inbasioek desurbanizatze-fase bat ekarri zuten.

Erdi Aroa: Espazio musulmana eta kristaua

Erdi Aroan bi espazio ezberdin bereizten ziren:

• Espazio musulmana: Hiri berriak sortu zituzten (Madril, Murtzia eta Almeria) eta aurreko kokalekuak gune estrategiko, administratibo, ekonomiko eta kultural gisa suspertu zituzten (Zaragoza, Toledo, Malaga...). Hirietako biztanle kristauak, askotan, kanporatu egin zituzten.
• Espazio kristaua: XII. eta XIII. mendeetan udalerri berriak sortu ziren. Urbanizazioak loraldia izan zuen merkataritzaren indarberritzeari esker, batez ere merkataritza-ibilbideen alboetan, portu handietan eta Donejakue bidearen inguruan, bide hori erromes- eta merkataritza-bide garrantzitsua baitzen.

Aro Modernoa: Hazkundea eta krisia

Aro Modernoan zehar hainbat gorabehera egon ziren:

• XVI. mendea: Hiriak etengabe hazten hasi ziren, Amerikarekiko merkataritzan oinarritutako hazkunde ekonomikoagatik eta Austriako etxearen botere politiko-militarrarengatik. Hiri nagusiak Sevilla eta Madril ziren.
• XVII. mendea: Urbanizazioa gelditu egin zen krisi demografiko eta ekonomikoaren ondorioz, baita lurralde-galerengatik ere.
• XVIII. mendea: Borboitarren dinastia berriarekin, urbanizazio-prozesua berpiztu egin zen. Itsas merkataritza zuten Kantauriko eta Mediterraneoko hiriak, eta Madril, hazten hasi ziren.