Ilustrazioaren Pentsamendua eta Oinarriak

XVIIImendean AE gizarteak zituen oinarrien inguruan pentsamendu kritikoa garatu zen. Horri esker, Ancien Régime (AE) desagertu eta pentsamendu modernoaren eta ezagutza zientifikoaren oinarriak ezarri ziren. Mugimendu intelektual horri eta mugimendua osatzen duten proposamen praktikoei, Ilustrazioa esaten zaie. Garapen nagusia Frantzian gertatu eta Europa osora hedatu zen.

Argien Mendea

XVIII. mendea Ilustrazioaren garaiari, Argien Mendea esaten zaio, munduaren azalpen arrazionalak tradizioaren edo sineskeriaren egitezko itzalak argitu zituelako.

Pentsamendu Ekonomiko Garaikidearen Oinarriak: Liberalismo Ekonomikoa

Adam Smithek egiaztatu zuen ekonomiak aurrera egiteko beharrezkoa zela produkzio faktoreei erabateko askatasuna ematea. Aberastasuna langileak sortzen du.

Gizarteari eta Politikari buruzko Kritika

Ilustratuek gizarteari eta Estatuari buruz zituzten ideiek eragin handiagoa izan zuten. John Locke pentsalari batzuen aurrendarietako bat izan zen; 18. mendean Ingalaterrako 1688ko iraultzak ezarritako parlamentua justifikatu zuen.

Pentsalari Nagusiak

• Voltaire: Ideia berriak zabaldu zituen eta askatasun politikoa eta tolerantzia erlijiosoaren ideiak eman zituen.
• Montesquieu: Gizarteen jokabide politikoa azaltzeko lege orokorren ideiak eman zituen. Konstituzio baten kontrolpeko sistema monarkikoa proposatu zuen, aginte legegilea, betearazlea eta judiziala ipintzen duen gobernu mota bat. Europako 19. mendeko konstituzio gehienak bera ezarri zituen.
• Rousseau: Pertsonen arteko berdintasuna desagertu zela esaten zuen. Liburu bat idatzi zuen, non, pertsonen arteko, eta nahi guztiak biltzen zituen kontratu bat agertzen zena: subiranotasun nazionala. Rousseau jabetza kritikatu eta gizaki guztien arteko berdintasuna defendatu zuen.

Entziklopedia

Ideia ilustratuak elite txikian hedatu zen, irakurtzen zekitenak. Argitalpen eraginkorrena 28 liburuki zituen. Diderot eta D'Alembert idatzi zuten. Britainia Handiak 1702an lehenengo egunkaria sortu zuen.

Absolutismo Ilustratua

Despota ilustratuek herriaren aldekoak omen ziren erreformak planifikatzen zituzten, baina herria aintzat hartu barik. Frantziako iraultzaren ostean Austria, Prusia, Errusia eta Espainiako erregeek absolutismo alde egin eta despota jardun zuten.