Ilustrazioa: Ezaugarriak, Arrazoia, Aurrerapena eta Askatasuna
Ilustrazioa
Ilustrazioa:
- Ilustrazioaren Aroa Ingalaterrako iraultzarekin hasi (1688) eta Frantziako Iraultzarekin amaitzen da (1789).
- Ilustratuek:
- Konfiantza eta fedea dute zientzia berrietan.
- Autoritateari eta naturaz gaindikoari eraso egiten diete.
- Arrazoi autonomoaren alde egiten dute.
- Gizadiaren aurrerapena zientziarengandik etorriko dela uste dute.
Argien Mendea
- “Argia” kontzeptua erabiltzen da askapenaren sinbolo modura: Erdi Aroa atzean gelditu da eta aro berria aldarrikatzen dute Ilustratuek.
- Adimenari eta arrazoiari esker, gizakia ilundegitik argitara aterako da.
Ilustrazioaren ezaugarri nagusiak
Arrazoi eredu berria
- Esperimentuak eta gertakariak nagusitzen dira.
- Arrazoimenaren azterketa gainditzen ez duena ez da onartzen (tradizioa, autoritatea, aurreiritzia, superstizioa) eta arrazoiaren autokritika egiten da.
- Arrazoia da gizakiaren gidari bakarra, ez ezagutza arloan soilik baizik eta beste arlo guztietan, publikoan eta pribatuan.
Aurrerapena
- Aurrerapen zientifiko-teknikoek munduari buruzko ikuskera baikorra ematen diete ilustratuei. Hori dela eta, uste dute:
- Historia gizakien perfekziorantz daraman bidea dela.
- Arrazoiaren bidez, natura menderatu eta gizadiaren ongizate materiala eta zoriontasuna lor daitekeela.
Erlijio arrazoiduna (deismoa)
- Erlijioaren interpretazio arrazionala egiten dute: gizakiak ezin du Jainkoa ezagutu eta Jainkoa berbera da erlijio guztietan.
- Ez dute errebelazioa onartzen, ezta mirariak ere, antinaturalak eta irrazionalak direlako.
Askatasuna
- Pentsamendu askea eta adierazpen-askatasuna.
- Askatasunaren bidez, gizakiek burujabetasuna lortzen dute.
- Kantentzat erlijio-inposizioa da kaltegarriena. Bere ustez, erregeak herritarren erabakiak errespetatu behar ditu erlijio-kontuetan.
Kanten pentsaera
- Historiari eta giza ekintzei buruz: Historiaren bilakaera kontraesankorra edo zentzugabea badirudi ere, naturak badu plan ezkutu bat, xedea eta ordena ematen dizkiena historiari eta gizakien ekintza libreei.
- Gizakiaren naturari buruz: Alde batetik, gizakiak taldea behar du eta kidetasuna agertzen du. Bestetik, berekoikeria eta botere-nahia aseezina agertzen du.