Iberiar Penintsulako Ibaiak: Isurialdeen Azterketa
Iberiar Penintsulako Ibaiak
Isurialde Hidrografikoak
Urak itsaso berera isurtzen dituzten ibaien multzoa da isurialde hidrografikoa. Iberiar penintsulan, disimetria handia dago isurialde atlantikoaren eta Bizkaiko golkoaren isurialdearen, eta isurialde mediterraneoaren artean. Hau Goi-lautada Iberiar mendikatetik mendebalderantz inklinatuta dagoelako da.
Bizkaiko Golkoaren Isurialdea
Ibai laburrak dira, kostatik hurbil dauden mendietan sortzen direnak. Higatze-indar handia dute, sorreratik bokaleraino desnibel handia dutenez. Emaritsuak dira eta erregimen nahiko erregularrekoak, prezipitazioak ugariak eta konstanteak direlako. Inguruabar hauek eta topografia malkartsua aprobetxatuz, urtegiak eraiki dira, ekoizpen hidroelektrikora bideratuak.
Atlantikoko Isurialdea
Luzeak dira, Mediterraneotik hurbil sortu eta Atlantikoan itsasoratzen direlako. Higatze-indarra urria da, ordokiak zeharkatzen dituztelako eta ia hondoratu ere egiten ez direlako, baina desnibel amildegiak sortzen dituzte. Emari handikoak dira, ibaiadar ugari dituztelako, baina erregimen irregularrekoak dira. Udan agorraldia izaten dute, prezipitazioen minimoarekin bat etorriz, eta goraldiak udazkeneko eta udaberriko euriekin.
Mediterraneoko Isurialdea
Ebro izan ezik, laburrak dira, itsasotik hurbil dauden mendietan sortzen direlako. Amildegi itxurako ibaiak dira, eta baso soildutako hegalak indarrez higatzen dituzte. Emari urria dute, prezipitazioak urriak direlako, eta erregimena oso irregularra da. Udan agorraldi handia dute, eta udazkenean goraldi suntsitzaileak izan ditzakete, uhar-izaerako eurien eraginez. Horren ondorioz, urtegiak eraiki dira, emaria erregularizatu eta biztanleria-nukleoak, nekazaritza eta industria urez hornitzeko. Isurialde mediterraneoan uharrak ere ohikoak dira, ura euria egiten duenean soilik eramaten duten aldizkako ibilguak. Urteko zati handi batean ibilguak edo euri-bideak lehor egoten dira.
Balearrak eta Kanariak
Balearretan eta Kanarietan ez dago ibairik, errekastoak baizik. Emari gutxiko ur-korronteak dira, iturburuen bidez elikatuak. Kanarietan, akuiferoak gehiegi ustiatu direnez, gaur egun ia ez dago errekasto iraunkorrik. Uharrak ohikoak dira bi artxipelagoetan ere.