Ibai-erregimenaren elementuak eta isurialdeak

1. Ibai-erregimenaren elementuak eta faktoreak

Ibai-erregimenaren elementuak

Emaria

Ibai baten puntu jakin batetik igarotzen den ur kantitatea. m³/s-n neurtzen da. Normalean emari handiena bokalean izaten da. Emariak irregulartasuna izan dezake, goraldiek eta agorraldiek eraginda, baita urtetik urterko irregulartasunak ere.

Ibai erregimena

Ibai baten emariak urtaroen arabera duen aldaketa. Prezipitazioen banaketaren eta elur-prezipitazioen garrantziaren araberakoa da.

Iberiar Penintsulako ibaien emarian eragina duten faktoreak

Faktoreek ibaien emarian eta arro eta isurialdeen antolaketan eragina dute. Nabarmendutako faktoreak honako hauek dira:

• Klima: Prezipitazioek ibaien emaria eta haren aldaketak sortzen dituzte. Tenperaturak uraren lurrunketan eragiten du.
• Erliebea eta topografia: Arro eta isurialdeen antolaketan eragina dute (mendien arabera bereizten dira).
• Ibaien higadura: Lurraren inklinazio handiak higadura handia eragiten du.
• Litologia: Lurrazaleko eta lurpeko isurketan eragiten du.
• Landaredia: Lurruntzean, higadura eta uholde arriskua gutxitzen du.
• Gizakiak: Lanak egiten dituzte ura hornitzeko eta ibaiak erregulatzeko.

3. Ibai-erregimenaren motak

• Elur-erregimeneko ibaiak

  Sorrera: goi-mendinetan. Emari maximoa: udaberri amaieran eta uda hasieran (mendietako elurra urtzean). Emari minimoa: neguan (mendietan elurra egiten du eta elurra pilatzen da).

• Euri-erregimeneko ibaiak

  Beren emaria prezipitazioen arabera aldatzen da: prezipitazio minimoenean emari minimoa izaten dute.

• Erregimen mistoko ibaiak

  Bai elurrak bai euriek eragiten dute emariaren aldaketan.

2. Isurialde eta arro hidrogarafikoak

Arro hidrogarrafikoa

Arro hidrogarrafikoa: lurralde atal bat non bertako urak ibaia berera eta haren ibaiadarretara isurtzen diren.

Arroen ezaugarriak: Bi arroen arteko mugak mendiek osatzen dituzte. Arrokean dauden ibaiek sare bat osatzen dute modu hierarkikoan antolatuta. Arro nagusienak ibai nagusiekin bat egiten dute: Ebro, Duero, Tajo...

Ebro ibaia eta haren arroa

Ebro ibaia — arroa

Arroaren barruan dauden ibaiek sare hierarkiko bat osatzen dute, eta arro nagusienek itsasoarekiko isurialde bat osatzen dute.

Isurialdea

Isurialdea: lurralde atal bat (arroa baino handiagoa) — itsaso berera isurtzen diren arro multzoa.

Iberiar Penintsulan hiru isurialde nagusi daude:

• A. Bizkaiko golkoko isurialdeko ibaien ezaugarriak

  Laburrak dira; normalean kostaldetik hurbil jaiotzen dira. Higadura-indar handikoak eta oso maldatsuak. Emaritsuak eta erregimen erregularrekoak; prezipitazioak ugariak eta konstanteak izaten dira.

• B. Isurialde atlantikoko ibaien ezaugarriak

  Lu​zeak dira (Mediterraneotik hurbil jaiotzen direla adierazten da). Higadura-indarra urria da (ordokiak zeharkatzen baitituzte). Emaria handikoak; ibai-adar ugari dituzte. Erregimen irregularrekoak izan daitezke, udan agorraldiak eta goraldiak izaten dituzte.