Hizkuntza, Zeinuak eta Mintzamen Teoriak
Hizkuntza: Pertsonen artean komunikatzeko sinbolo linguistikoen sistema da.
Zeinuak
Gauza bat adierazteko erabiltzen den elementua da. Bi mota nagusi daude:
- Naturalak: Seinaleak, adibidez, kea sua adierazteko.
- Konbentzionalak (Artifizialak):
- Ikonoak: Objetuarekin zerikusia dutenak.
- Sinboloa: Objetuarekin zerikusirik ez dutenak.
Linguista edo Semiotika: Hizkuntza aztertzen duen zientzia da.
Mintzamena eta Teoriak
Mintzamena: Gizakion gaitasun linguistikoa da, hitz egiteko ahalmena.
Bi teoria nagusi daude:
- Konduktistak (Eskola psikologoa): Hizkuntza ikastea imitazioaren eta sari/zigor mekanismoen bidez gertatzen dela uste dute.
- Gramatika Sortzaileak (Chomsky): Gure garunak hizkuntzak ikasteko gaitasun berezia duela dio.
Mintzamena vs. Pentsamendua
Eztabaidagarria da mintzamena eta pentsamendua berdinak diren:
- Iritzi bat: Pentsatzen dugun guztia hizkuntzaren bidez pentsatzen dugunez, pentsamendua mintzamena da.
- Beste iritzi bat: Pentsatu daiteke mintzatu gabe, batez ere gauzak mekanizatzean.
Hizkuntzak Adierazteko Teoriak
1. Hizkuntza-irudikapena (Neopositibismoa - Wittgenstein)
Mundua objektu eta gertakarietan datza. Pentsamendua kontzeptu eta proposizioetan, eta hizkuntza hitz eta esaldietan islatzen da.
- Munduan dauden objektuak pentsamenduan islatzen dira eta hizkuntzan transmititzen dira.
- Pentsamenduak, munduaz pentsatzeko, logiko-matematikoa izan behar du.
- Filosofiak logika aztertu eta garatzen du.
- Zentzu osoz, objektu eta gertakariez bakarrik hitz egin daiteke. Maitasunaz hitz egiteak ez du zentzurik esaten duenak.
Neopositibismoa (eskola filosofikoa) Wittgensteinekin bat dator gai honetan.
2. Hizkuntza-jokoak
Filosofia analitikoak teoria hau defendatzen du. Hizkuntzaren erabilerak aztertzen ditu.
- Filosofiak hizkuntza-jokoa deskribatu eta haien arteko interferentziek sortzen dituzten arazoak aztertu eta konponbidea bilatzen zuen.
- Hizkuntza kanta jokoak bezalakoa da: joko bakoitzean arau desberdinak daude, eta horregatik hizkuntzak ere testuinguruaren arabera arau desberdinak izango ditu.
- Esanahia = Erabilera.
Argudioak eta Konbentzitzeko Diziplinak
Argibideak
Argudiaketa: Tesi bat frogatzea nahiz gezurtatzea.
Dialektika (Elkarrizketa)
Elkarrizketetan solaskideak konbentzitzeko hizkuntza ondo erabiltzearen diziplina da. Horretarako, falaziak saihestu egiten ditu.
Argudioak honetarako izan behar dira:
- Indukziozkoak: Kasu partikularretatik lege orokorretara pasatzea.
- Dedukziozkoak: Lege orokorretatik kasu partikularretara pasatzea.
- Abolukziozkoak: Datu gutxirekin antolatutako hipotesi bat. Egiazkoa dirudi, baina ez da %100 ziurra.
Erretorika (Diskurtsoa)
Entzulegoa konbentzitzeko hizkuntza ondo erabiltzearen diziplina da. Pentsuasioaren artea da.
Hiru eginkizun dauzka:
- Inventio: Argudio egokiak inguratzea, entzuleak konbentzitzeko.
- Elocutio: Diskurtsoa ongi formulatzea.
- Disposito: Diskurtsoaren elementuak antolatzea.