Historia Garaikideko Gako Kontzeptuak: Glosario Historikoa

Antzinako Erregimeneko Kontzeptuak

Maiorazkoa

Nobleziako ondasunak elkarrekin lotzen zituen erakundea.

Gremioak

Ekoizpena eta lanbideko lan egoera kontrolatzen zituzten lanbide bereko eskulangileen elkarteak.

Manufakturak

Lantegi handi eta espezializatuak.

Karlos II.a

Ondorengorik gabe hil zen Espainiako Austriako etxeko azken erregea.

Beltzen tratua

Amerika espainiarrarekin beltzen merkataritzan aritzeko monopolioa.

Familia Itunak

Espainiako Borboiek XVIII. mendean egindako itunak.

Erregidorea

Udalerrian agintea zuena.

Iraultza eta Liberalismoa: Gako Kontzeptuak

Iraultza

Estatu baten aurreko egoera politiko, ekonomiko eta sozialaren berehalako aldaketa sakona dakarren ekintza.

Klase Gizartea

Aberastasunaren arabera neurtutako pertsonen balioan eta merituan oinarritutako gizartea.

Versaillesko Bakea

Yorktowneko garaipenaren ondoren Estatu Batuen independentzia onartu zeneko bakea.

Luis XVI.a

Estatu Orokorrak deitu zituen Frantziako erregea.

Ordenaren arabera bozkatzea

Estamentuka bozkatzea zen prozesua.

Buruen arabera bozkatzea

Banaka bozkatzea.

Bastilla

Pariseko gotorleku eta espetxea.

Girondinoak

Iraultzaile moderatuak.

Jakobinoak

Iraultzaile erradikalak.

Sans-culottes

Herri taldeek iraultzaren garaian hartu zuten izena.

Robespierre

Gillotinan hil zuten muturreko jakobinoen burua.

Kontsulatua

Direktorioaren ordez hiru kontsulek osatutako gobernua.

Konkordatua

Aita Santuaren eta estatu baten arteko harremanei buruz egindako ituna.

Elba

Europako potentziek Napoleon deserritu zuten uhartea.

Santa Helena

1821ean Napoleon hil zeneko uhartea.

Liberalismoa

Banakoen askatasunaren alde egiten duen ideologia politikoa.

Nazionalismoa

Pertsonen bizitzaren funtsezko esparrua nazioa dela aldarrikatzen duen ideologia.

Karlos X.a

1830eko Iraultzan Frantziako agintetik kendu zuten erregea.

Garibaldi

Bi Sizilietako Erresuma konkistatu zuen iraultzailea.

Mila Armada Gorria

Garibaldik zuzendutako armada.

Bismarck

Alemaniako batasuna zuzendu zuen Prusiako kantzelaria.

Reich

Alemaniako Inperioa adierazteko erabiltzen den hitza.

Gertaera Historiko Garrantzitsuak

Napoleonen Erorialdia

Errusiaren kontra bidalitako Armada Handiaren porrotaren (1812) eta Espainiako porrotaren ostean, Erresuma Batuak, Austriak, Prusiak eta Errusiak osatutako Europako potentzien koalizioa sartu zen Parisen. Napoleon Elba uhartera deserritu zuten, eta Frantzian monarkia ezarri zuten berriz ere, Luis XVIII.a tronuan ezarriz. Hurrengo urtean, Napoleonek ihes egin eta Ehun Eguneko agintea berreskuratu zuen. Baina behin betiko garaitu zuten Waterloon (1815) aliatuek, eta Santa Helena uhartera deserritu zuten; bertan hil zen 1821ean.

1820ko Iraultzak

1820ko hamarkadan, liberalek absolutismoaren aurkako altxaldiak hasi zituzten Espainian, Portugalen, Napolin eta Piemonten, eta ondorioz, herrialde horietako erregeek konstituzioak onartu behar izan zituzten. Azkenean porrot egin zuten guztiek, eta absolutismoa ezarri zen berriz ere.