Hiri Kontzeptuak eta Industriaurreko Hiriaren Ezaugarriak

Hiri Kontzeptu Nagusiak

Hiria

Hiriak gune populatu handiak dira, biztanle-dentsitate handiarekin. Etxebizitzaz gain, gobernu, administrazio, hezkuntza eta merkataritzako funtzioak betetzen dituzte, ekipamendu eta azpiegitura konplexuekin hornituta, hornidurak eta garraioa bermatzeko.

Urbanizazio-Prozesua

Hiriguneetan biztanleak, jarduera ekonomiko nagusiak eta berrikuntzak apurka-apurka pilatzea eta, gero, ingurura hedatzea da.

Metropolialdea

Hiri nagusi eta dinamiko batek eta haren eraginpean modu osagarrian hazten diren inguruko beste batzuek osatzen duten multzoa da.

Landa-Hiria

Landa-hiria edo landa-hiri ingurunea hirien periferiatik haratago zabaltzen den trantsiziozko espazio geografikoa da, hiri nahiz landa erabilerako guneak nahasten dituena.

Konurbazioa

Hiri-aglomerazio jarraitua da; bi hiri edo gehiago aldi berean haztearen eta, azkenean, bat egitearen ondorioa da.

Megalopolia

Eskualdez gaindiko hedadura duen hiri-aglomerazioa da. Hiri-elementu zenbaitek osatzen dute (metropolialdeak, konurbazioak, hiri ertain eta txikiak, besteak beste), eta bakoitzak bere eginkizunak ditu. Elementu horiek hazi egiten dira, eta hiri-ingurune ez-jarraitu bat osatzen dute, haustura garrantzitsurik gabe, hala ere.

Mugimendu Pendularrak

Populazioaren joan-etorriko ohiko lekualdatze periodikoa da (egunero, astero). Normalean, bizilekuaren eta lantokiaren arteko eguneroko joan-etorriak izaten dira.

Hiri-Antolamenduko Plan Orokorra (HAPO)

Udalerriaren hirigintza-antolamendu integralerako oinarrizko tresna da. Hiri-garapena zenbait urtetarako proiektatzen du, besteak beste: inguru bakoitzeko lurzoruaren erabilerak, lurzoruaren sailkapena (hirikoa, urbanizagarria eta urbanizaezina), eraikuntza-dentsitatea, bide-sarea, ekipamendua eta ingurumen-babeserako neurriak.

Industriaurreko Hiria

Garaia

Hiriaren hasieratik industrializazioaren hasierara arte (XIX. mendearen erdialdera arte) hartzen du, Industriaurreko hiriari dagokio.

Ezaugarri Nagusiak

• Azalera txikia eta balio garrantzitsua du, bere kultura-ondareagatik.
• Harresiz inguratuta egoten zen.
• Plano irregularra izaten zuen, kale estu eta okerrekin.
• Goi Erdi Aroko hiri batzuetan bestelako planoak aurki daitezke:
  • Erradiozentrikoak (Gasteiz)
  • Linealak, Done Jakue bidean zehar (Santo Domingo de la Calzada)
  • Lauki-sareko planoak, oin berri erromatarreko (Tarragona), Erdi Aroko (Villarreal) eta Barrokoko (La Carolina) hirietan.
• Hiri-bilbe itxia izaten zuen.
• Eraikuntza nagusiak altura baxuko etxebizitza familiabakarrak ziren, baita elizak, meskitak, jauregiak eta udaletxeak ere.