Harri Metamorfikoak eta Igneoak: Sailkapena eta Ezaugarriak
Harri Metamorfikoak
Presio eta/edo tenperatura handitzean, harriek euren egoera solidoa galdu gabe izaten dituzten egitura- edo/eta mineral-aldaketen multzoari metamorfismoa esaten zaio. Harri mota guztiek jasaten duten prozesua da eta, era horretara, sortzen diren harri metamorfikoen itxura jatorrizkoen oso bestelakoa izan daiteke.
Metamorfismo motak
- Metamorfismo termikoa: Magma-intrusioek harrietan sortzen dituzten tenperatura-igoeren ondoriozko metamorfismoa da. Intrusiotik urruntzean tenperatura-aldaketa txikiagoa denez, eragina handiagoa da intrusioa ukitzen duten arroketan. Hor aureola izenekoa eratzen da, hainbat metamorfismo-gradutako harriez osatua. Hau lekuko metamorfismo mota bat da, hau da, inguru mugatu batean eragiten duen prozesu metamorfikoa.
- Metamorfismo dinamometrikoa: Kasu honetan, tenperatura eta presioa dira metamorfismoaren eragileak. Oso eremu zabaletan gertatzen denez, eskualdeko metamorfismo ere esaten zaio.
Harri Igneoak
Magma hoztu eta solidotzen denean sortzen dira. Magma lurrazalaren geruza sakonenean edo mantuaren goiko aldean kokatutako harriak urtzean sortzen da; fluido likatsua da eta oso tenperatura altuetan egoten da. Jatorrizko harriak baino bolumen handiagoa du eta osagai lurrunkorren eraginez jariakor bihurtzen da.
Eratutako lekuan, ganbara magmatikoan, alboetan injektatzeko edo zartaduren bidez azaleratzeko joera du. Jatorrizko ganbaratik aldentzen denean hozten hasten da eta, horren ondorioz, harri igneoa sortzen da.
Harri igneoen sailkapena
Magmaren konposizioaren, kristaltze-prozesuaren eta hozte-lekuaren faktoreen ondorioz, mota hauek sortzen dira:
- Bolkanikoak: Lurrazalean edo lurrazaletik oso gertu sortuak. Magmaren hozte-prozesua azkarra denez, oso kristal txikiak eratzen dira; zenbaitetan, mikroskopio bidez soilik ikus daitezke.
- Plutonikoak: Sakonera handietan sortuak dira. Hozte-prozesua motela denez, mineral-kristal handiak erraz ikusteko modukoak dira.
- Filonianoak: Zainean azaltzen direnak. Arrakala baten tamainako intrusioetan agertzen dira, harri plutonikoekin eta bolkanikoekin batera.